Κώστας Σιώπης

1 Μαίου 1958

fullscreen

Ο Κώστας Σιώπης συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους ποντιακούς μουσικούς της γενιάς του. Γεννήθηκε την 01/05/1958 στη Νιγρίτα Σερρών από πρόσφυγες γονείς. Ο πατέρας του καταγόταν από τη Μικρά Ασία και η μητέρα του από τη Σαμψούντα του Πόντου, με ρίζες και από την ευρύτερη περιοχή της Αργυρούπολης. Παρότι ο ίδιος συνήθιζε να λέει ότι είναι «μισός» Πόντιος, τα βιώματα, οι συνήθειες και η μουσική του ταυτότητα τον τοποθετούν ακέραια μέσα στον ποντιακό πολιτισμό. Μεγάλωσε σε οικογένεια με έντονη μουσική παράδοση, καθώς πολλοί συγγενείς από την πλευρά της μητέρας του ήταν μουσικοί και έπαιζαν παραδοσιακά όργανα όπως ζουρνά, βιολί και νταούλι. Η επαφή του με τη μουσική υπήρξε από πολύ νωρίς καθοριστική. Έχασε τον πατέρα του σε μικρή ηλικία και μεγάλωσε σε ορφανοτροφείο, όπου διδασκόταν και μουσική, γεγονός που αποδείχθηκε κομβικό για τη μετέπειτα πορεία του. Παράλληλα φοιτούσε στο Ωδείο Θεσσαλονίκης, ενώ συμμετείχε ως έκτακτος μουσικός στη φιλαρμονική του Δήμου, αποκτώντας πολύτιμη εμπειρία σε οργανωμένα μουσικά σύνολα. Σπούδασε στην Τεχνική Σχολή «Αριστοτέλης» και συνέχισε τις θεωρητικές του σπουδές στο Κρατικό Ωδείο. Το αρχικό του ενδιαφέρον στράφηκε στα κρουστά και στα πνευστά όργανα γενικότερα. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η παρότρυνση του μαέστρου του να ασχοληθεί με το κλαρίνο, όργανο με το οποίο τελικά ταυτίστηκε καλλιτεχνικά. Με την ολοκλήρωση των σπουδών του ξεκίνησε επαγγελματικά τη μουσική του διαδρομή. Από τα πρώτα του βήματα ήρθε σε επαφή και συνεργασία με σημαντικές μορφές της ποντιακής μουσικής σκηνής, όπως ο Γιάννης Τσανάκαλης και κυρίως ο Παναγιώτης Ασλανίδης, ο οποίος στάθηκε καθοριστικός υποστηρικτής στην αρχή της καριέρας του. Παρότι οι κλασικές του μουσικές βάσεις αρχικά τον δυσκόλεψαν στην κατανόηση των ποντιακών ρυθμών, του προσέφεραν τεχνική ταχύτητα και ακρίβεια που δεν ήταν συνηθισμένες για την εποχή. Μέσα από αυτή τη σύνθεση διαμόρφωσε ένα προσωπικό ύφος στο κλαρίνο, πιο μελωδικό και ρέον, απομακρυσμένο από το αυστηρό και «ξερό» ιδίωμα που χαρακτήριζε το παραδοσιακό ποντιακό κλαρίνο. Ο ίδιος υποστήριζε ότι το κλαρίνο έχει τη δυνατότητα να μιμείται όλα τα παραδοσιακά ποντιακά όργανα, ανάλογα με την περιοχή και τον σκοπό. Τα πρώτα του «κλαριντζίδικα» ακούσματα προήλθαν από τον Γεωργούλη Παπαδόπουλο, ενώ στη συνέχεια αφομοίωσε στοιχεία από διαφορετικές σχολές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις. Τόνιζε συχνά ότι παλαιότερα η ταυτότητα κάθε μουσικού ήταν άμεσα αναγνωρίσιμη, καθώς τα όργανα και οι εκτελεστές ήταν λιγοστοί και ο καθένας είχε διακριτό προσωπικό στίγμα. Αφοσιώθηκε στην ποντιακή μουσική παίζοντας κλαρίνο σε γλέντια και εκδηλώσεις, εξασφαλίζοντας τα πρώτα του επαγγελματικά έσοδα. Σε ηλικία 28 ετών άνοιξε στον Εύοσμο το μουσικό κέντρο «Αυλαία», το οποίο για περίπου τρεις δεκαετίες αποτέλεσε σημείο αναφοράς, φιλοξενώντας σχεδόν όλους τους μεγάλους Πόντιους καλλιτέχνες αλλά και μουσικούς άλλων ιδιωμάτων. Παράλληλα, μαζί με τον Θόδωρο Παυλίδη συνέβαλε στη διάδοση της ανατολίτικης μουσικής με σάζι, προσεγγίζοντας ιδιαίτερα τις τουρκόφωνες περιοχές του Πόντου. Ο Κώστας Σιώπης υπήρξε και γόνιμος συνθέτης. Συνεργάστηκε με σχεδόν όλους τους σημαντικούς Πόντιους τραγουδιστές, μεταξύ των οποίων οι Θεόδωρος Παυλίδης, Χρήστος Παπαδόπουλος, Γιώργος Σιδηρόπουλος, Γιώργος Εμμανουηλίδης, Στάθης Νικολαΐδης, Χρύσανθος Θεοδωρίδης, καθώς και με καλλιτέχνες ευρύτερου λαϊκού φάσματος όπως ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο Βασίλης Καρράς και ο Ζαφείρης Μελάς. Έγραψε τη μουσική για τραγούδια που καθιερώθηκαν ως διαχρονικά στο ποντιακό ρεπερτόριο, όπως «Σον παράδεισον εξέρω», «Μαεύ’ς τα παλληκάρι͜α», «Τριαντάφυλλον», «Άϊ Κορτσόπον», «Έναν ημέρα ο Θεόν», «Πόντιος κι έναν ομμάτ’», «Το μελαχρινό και το κορτσόπον». Ιδιαίτερη θέση στην πορεία του κατέχει η συνεργασία του με τον Κώστα Σαχινίδη, διακεκριμένο ερμηνευτή του ακορντεόν. Μαζί δημιούργησαν τον δίσκο «Το κάτι άλλο», με σολιστικά κομμάτια και νέους ποντιακούς σκοπούς εμπνευσμένους από μουσικές των Βαλκανίων και της ευρύτερης Μεσογείου, αποδοσμένους με σύγχρονη ενορχήστρωση αλλά σταθερά ποντιακό ύφος. Κατά τη διάρκεια της καριέρας του ταξίδεψε σε πολλές χώρες της Ευρώπης, παίζοντας για τις ποντιακές κοινότητες της διασποράς και αναπτύσσοντας στενό δεσμό με την ομογένεια. Ο ίδιος συχνά επεσήμαινε ότι στο παρελθόν το κοινό ήταν περισσότερο ανοιχτό σε νέες μουσικές προτάσεις, ενώ με το πέρασμα των χρόνων παρατηρείται έντονη προσκόλληση στους παλαιούς, παραδοσιακούς σκοπούς. Σε προσωπικό επίπεδο είναι πατέρας δύο παιδιών. Ο γιος του, Μιχάλης, ακολουθεί τα βήματά του στη μουσική, με κύριο όργανο το κλαρίνο, γεγονός που ο ίδιος θεωρεί μεγάλη δικαίωση και συνέχεια της οικογενειακής και μουσικής παράδοσης. Ο Κώστας Σιώπης παραμένει έως σήμερα εμβληματική μορφή της ποντιακής μουσικής, με πολυετή προσφορά, σαφές καλλιτεχνικό στίγμα και ουσιαστική συμβολή στη διαμόρφωση και εξέλιξη του σύγχρονου ποντιακού ήχου.