
Γιώργος Σοφιανίδης
Γιώργος Σοφιανίδης
Ο Γιώργος Σοφιανίδης (Τοτόρος) γεννήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 1965 στο Πρωτοχώρι Κοζάνης, το παλαιότερο Πορτοράζ. Ο πατέρας του κατάγεται από το Πρωτοχώρι και η μητέρα του από τα Αλωνάκια Κοζάνης, ενώ οι οικογενειακές του ρίζες από τον Πόντο ανάγονται στο Καπίκιοϊ της Ματσούκας. Μεγάλωσε σε έναν τόπο όπου η ποντιακή μουσική παρέμενε ακόμη ζωντανό μέρος της καθημερινότητας και όχι απλώς ανάμνηση μιας παλαιότερης γενιάς.
Τα πρώτα και καθοριστικότερα μουσικά του ακούσματα προήλθαν από Ποντίους πρώτης και δεύτερης προσφυγικής γενιάς. Μέσα από αυτούς ήρθε σε άμεση επαφή με έναν τρόπο ερμηνείας που στηριζόταν λιγότερο στην τεχνική επίδειξη και περισσότερο στη λιτότητα, στο ύφος και στη βιωματική λειτουργία της μουσικής. Ο ίδιος έχει εκφράσει την ιδιαίτερη σημασία που έχει για εκείνον η σκέψη ότι μπορεί να αποτελεί έναν άμεσο κρίκο συνέχειας με εκείνους τους ανθρώπους και με μια μουσική που χαρακτηρίζεται από αυστηρή λιτότητα στη μορφή και στην έκφρασή της.
Η μουσική παράδοση του Πρωτοχωρίου αποτέλεσε σημαντικό μέρος αυτού του περιβάλλοντος. Στις παλαιότερες γενιές του χωριού καταγράφονται λυράρηδες και τουλουμτσήδες που διατήρησαν το τοπικό μουσικό ιδίωμα, ενώ από την ίδια κοινότητα προέρχονται και άλλοι νεότεροι εκπρόσωποι της ποντιακής μουσικής. Η συνέχεια αυτή βοηθά να γίνει κατανοητή και η ιδιαίτερη προσήλωση του Σοφιανίδη στον παλαιότερο τρόπο απόδοσης του ποντιακού ρεπερτορίου.
Ασχολείται επαγγελματικά με το τραγούδι, την ποντιακή λύρα, το αγγείο (τουλούμ’) και τη φλογέρα, συνδυάζοντας έτσι τη φωνητική ερμηνεία με τρία από τα χαρακτηριστικότερα όργανα της ποντιακής μουσικής παράδοσης. Η πολύπλευρη αυτή σχέση με τη μουσική αποτυπώνεται και στη δισκογραφία του, όπου εμφανίζεται κατά περίπτωση ως ερμηνευτής, οργανοπαίκτης, συνθέτης και στιχουργός.
Η καταγεγραμμένη δισκογραφική του παρουσία ξεκινά ήδη από το 1992, με τη συμμετοχή του στις «Ποντιακές Καταγραφές» του Κέντρου Ποντιακών Μελετών, μια παραγωγή με τη συμμετοχή σημαντικού αριθμού μουσικών και τραγουδιστών της εποχής.
Κατά τις επόμενες δεκαετίες η παρουσία του γίνεται συνεχής. Συμμετέχει, μεταξύ άλλων, στις παραγωγές «Ακρίτας όντας έλαμνεν» (1997), «Τραγούδια και σκοποί του Πόντου» και «Έλληνες Ακρίτες Vol. 4 | Πόντος, Καππαδοκία» (1998), «Ποντίων Απάνθισμα» και «Μιθριδάτης του Πόντου» (1999), «Σιμά σον Δαφνοπόταμον» (2001), «Σην πλατείαν χορεύ’νε» (2003), «Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού» και «Το φίλεμα σ’ μελένιον» (2007), καθώς και σε πολυάριθμες μεταγενέστερες παραγωγές.
Στο άλμπουμ «Σην πλατείαν χορεύ’νε» του 2003 αποτυπώνεται και η δημιουργική του πλευρά, καθώς στο τραγούδι «Και ντ’ έπαθες μικρόν αρνί μ’» καταγράφεται ως συνθέτης ενός σκοπού που γνώρισε ευρεία αποδοχή στην ποντιακή κοινότητα και, με την πάροδο του χρόνου, ενσωματώθηκε ενεργά στο σύγχρονο ποντιακό μουσικό ρεπερτόριο.
Ιδιαίτερη θέση στην πορεία του κατέχει η ερμηνεία του παραδοσιακού ρεπερτορίου της Ματσούκας και γενικότερα η προσπάθεια διατήρησης παλαιότερων τρόπων παιξίματος και τραγουδιού. Η σχέση του με αυτή τη μουσική συνέχεια αποτυπώθηκε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και το 2019, όταν συμμετείχε ως τραγουδιστής στον δίσκο του Μάριου Σιαπανίδη, «Προσδιορισμός – Σα ιχνάρι͜α τ’ Ασ̌αλούμ’». Η παραγωγή αποτελεί αναφορά στον παλαιό τουλουμτσή, Κωνσταντίνο Κυριακίδη (Κώτσον τ’ Ασ̌αλούμ’) από το Πρωτοχώρι και επιχειρεί συνειδητά να κινηθεί πάνω στα ίχνη της παλαιότερης τοπικής μουσικής παράδοσης.
Το 2017 συμμετείχε επίσης στην εκπομπή της ΕΡΤ «Το Αλάτι της Γης», σε ένα εκτενές αφιέρωμα της «χορευτικής γεωγραφίας» του Πόντου με ειδικότερες αναφορές στο ρεπερτόριο, τη ρυθμολογία, τα μουσικά όργανα και κυρίως το ύφος και το ήθος που χαρακτηρίζει τις επιμέρους περιοχές και παραδόσεις.
Η δισκογραφική του δραστηριότητα αποτυπώνεται μέχρι σήμερα σε περισσότερες από 20 δισκογραφικές παραγωγές και αυτόνομες κυκλοφορίες, καλύπτοντας περισσότερες από τρεις δεκαετίες μουσικής παρουσίας.
Παράλληλα με τη δισκογραφία και τις ζωντανές εμφανίσεις, ο Γιώργος Σοφιανίδης έχει διατηρήσει σταθερά έναν τρόπο προσέγγισης της ποντιακής μουσικής που στηρίζεται περισσότερο στη συνέχεια του βιώματος παρά στην αναζήτηση μιας νεότερης σκηνικής αισθητικής. Λύρα, αγγείο, φλογέρα και τραγούδι λειτουργούν στη δική του περίπτωση ως διαφορετικές εκφράσεις του ίδιου μουσικού κόσμου, εκείνου που γνώρισε μέσα από τους παλαιότερους Ποντίους και τον οποίο εξακολουθεί να υπηρετεί ως εκτελεστής και δημιουργός.
Albums/Singles (22)








Τραγούδια (93)
- Ανάθεμα και τη σεβτι͜άν - Άβζηστος καντήλα
- Ανάθεμα ντο έζησα - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Αναστάσιμα - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Άνθρωπον ’κ’ εχολίασαν, πουλί μ’, τ’ εσά τα χ̌είλι͜α - 25 χρόνια Ασλανίδης - 30 χρόνια VASIPAP
- Απέσ’ σο τουλουμόπο μου - Ποντίων Απάνθισμα
- Απόψ’ είδα σε σ’ όνερο μ’ - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Αρμέντς θα έτον ο ποπάς - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Αρνί μ’, απέσ’ σην αύλι͜α σου - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Αρνόπο μ’, τα στομόχ̌ειλα σ’ αρ’ όντες καλατσ̌εύ’νε - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Ας έμουν παλληκάρι δώδεκα χρονών - Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού
- Ατό κοιμάται αψηλά/Σα χ̌είλι͜α σ’ έ͜εις το γιατρικόν - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Ατό κοιμάται -ν- αψηλά - 25 χρόνια Ασλανίδης - 30 χρόνια VASIPAP
- Αχπάσκουμαι - Προσδιορισμός - Σα ιχνάρι͜α τ’ Ασ̌αλούμ’
- Βιώματα 26 - Βιώματα
- Γουρπάν’ σ’ ομμάτι͜α σ’ τ’ έμορφα - Ποντίων Απάνθισμα
- Γράμμαν γράφτω και στείλω σε - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Διπάτ’ - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Εγάπη σ’ έν’ το βότανον - Σιμά σον Δαφνοπόταμον
- Εγώ μετ’ είναν άγγελον εποίκα συμφωνίαν - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Είπα μα την Παναΐαν! - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Έλα να ποδεδίζω σε - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Εμπροπίσ’ - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Έναν πουλίν επέτανε - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Επέρανε τ’ οσπίτι͜α τουν - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Εσείν παιδάντ’ - Προσδιορισμός - Σα ιχνάρι͜α τ’ Ασ̌αλούμ’
- Εχπάστα, λέει με «πού θα πας;» - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Η ζιπούνα τ’ς έχ̌’ πλουμία - Κιμιγιάν
- Η κόρ’ επήεν σον παρχάρ’ - Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού
- Θα αρχινώ τα παλαιά - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Θα ερωτώ και θα ’ρημώ - 25 χρόνια Ασλανίδης - 30 χρόνια VASIPAP
- Θάλασσας θα γομώνω - Θάλασσας θα γομώνω
- Θαρρείς αγγέλ’ παιδίν έν’ - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Θεέ μ’, θα παίρω το μαχ̌αίρ’ - Άβζηστος καντήλα
- Θέρτσον όλιον το τσ̌αΐρ’ - Το φίλεμα σ’ μελένιον
- Και ντ’ έπαθες μικρόν αρνί μ’ - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Και ντ’ έπαθες μικρόν αρνί μ’ - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Καντηλώνω - Προσδιορισμός - Σα ιχνάρι͜α τ’ Ασ̌αλούμ’
- Κάποτε φορείς κόκκινα, κάποτε γερανέα - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- ’Κι ξέρω ντό θα ’ίνουμαι - Κέντρο Ποντιακών Μελετών | Ποντιακές Καταγραφές
- ’Κοδεσπαινιακόν Τικ - Αιώνιοι ήχοι - Τραντέλλενων ψ̌ήα
- Κοτσορρύμ’ - Προσδιορισμός - Σα ιχνάρι͜α τ’ Ασ̌αλούμ’
- Μα την Παναΐαν λέω - Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού
- Μακρόσυρτος βουκολικός σκοπός Ματσούκας - Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού
- Μικρόν αρνί μ’ εποίκες με - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Μονόν Τικ/Τρομαχτόν - Αιώνιοι ήχοι - Τραντέλλενων ψ̌ήα
- Μωμοέρι͜α - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Μωμοέρι͜α - Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού
- Μωμοέρι͜α - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Ν’ αϊλί εμέν τον ορφανόν - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Να είχα υείαν και παράν - Ποντίων Απάνθισμα
- Νασάν εσάς, ψηλά ραχ̌ι͜ά - Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού
- Όντες χ̌ι͜ονίζ’ και βρέχ̌’, πουλί μ’ - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Π’ επέθαναν εγλύτωσαν - 25 χρόνια Ασλανίδης - 30 χρόνια VASIPAP
- Παραδοσιακό - Άμον ταραήλτς
- Πασ̌απόρτ’ - Προσδιορισμός - Σα ιχνάρι͜α τ’ Ασ̌αλούμ’
- Πιπιλομμάταινα - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Πιπιλομμάταινα - Προσδιορισμός - Σα ιχνάρι͜α τ’ Ασ̌αλούμ’
- Πολλά είπανε για τ’ εμέν - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Πολλά έχω να λέγ’ ατο - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Πουλί μ’ σο κοιμητήρι μου - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Πουλί μ’, τ’ ομμάτι͜α σ’ έμορφα όθεν τερούν γελούνε - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Πουλί μ’, τ’ ομμάτι͜α σ’ μαύρα είν’ - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Πυρρίχιος - Αιώνιοι ήχοι - Τραντέλλενων ψ̌ήα
- Ραχ̌ι͜ά, λαγκάδι͜α και κλαδιά - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Ραχ̌ι͜ά μη πρασινίζετεν - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Σαντέτ’κον - Αιώνιοι ήχοι - Τραντέλλενων ψ̌ήα
- Σον Θεόν βαρύν να μη έν’ - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Στεφανωμένον είδα σε - Ποντίων Απάνθισμα
- Σύρον απάν’ ι-σ’ το παλτόν - Όλια τα «αχ» τ’ εμέτερα, εγένταν τραγωδίας
- Τ’ αρνί μ’ επέρεν το μαχ̌αίρ’ - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Τα παιγνητώρι͜α - Τα παιγνητώρι͜α
- Τη θάλασσας το νερόν - Όλια τα «αχ» τ’ εμέτερα, εγένταν τραγωδίας
- Τη κεμεντζ̌ές τ’ ωτία/Μωμόερος - Ποντίων Απάνθισμα
- Τικ διπλόν - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Τικ Ματσούκας - Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού
- Τικ μονόν - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Τικ Τόνγιας - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Τικ τουλούμ’ - Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού
- Τίκια Ποτ Πουρί - Ποντίων Απάνθισμα
- Το καλαθόπο σου - Σην πλατείαν χορεύ’νε
- Τονιαλίδικον - Αιώνιοι ήχοι - Τραντέλλενων ψ̌ήα
- Του Τσίχα - Προσδιορισμός - Σα ιχνάρι͜α τ’ Ασ̌αλούμ’
- Τρυγόνα - Πανόραμα ποντιακού τραγουδιού
- Τρυγόνα μ’ - Μιθριδάτης του Πόντου
- Τρυγόνα μ’, σ’ αποδούλιγμαν - Κιμιγιάν
- Τρυγόνα Ματσούκας - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Τρυγόνα Τραπεζούντας - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Τσιγάρον σίτι͜α ετύλιζα - Θα αρχινώ τα παλαιά
- Φόνα - Τραγούδια και σκοποί του Πόντου
- Χαμαίμηλον - Έλληνες Ακρίτες Vol.4 | Πόντος, Καππαδοκία
- Χορός τικ (Χ̌έρα μ’) - Έλληνες Ακρίτες Vol.4 | Πόντος, Καππαδοκία
- Χριστέ πατέρα μου και Παναΐα μάνα - Πολλά είπανε για τ’ εμέν
- Χτέντσον κι αποδελίασον τα μαύρα τα μαλλία σ’ - Όλια τα «αχ» τ’ εμέτερα, εγένταν τραγωδίας













