Ο Νίκος Μιχαηλίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 29 Νοεμβρίου 1976, με οικογενειακή καταγωγή από την Πάφρα και τη Σεβάστεια του Πόντου. Μεγάλωσε στη Σταυρούπολη, όπου από μικρή ηλικία συμμετείχε ενεργά στον σύλλογο «Ακρίτες του Πόντου Σταυρούπολης», μαθαίνοντας ποντιακούς χορούς και ποντιακή λύρα. Με την παρότρυνση του πατέρα του, Κυριάκου Μιχαηλίδη, ο οποίος υπήρξε ενεργό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του συλλόγου, ασχολήθηκε επίσης με το ποντιακό θέατρο και με ραδιοφωνικές εκπομπές πολιτιστικού περιεχομένου.

Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Διεθνείς Σχέσεις στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου (Boğaziçi University) στην Κωνσταντινούπολη, όπου ειδικεύτηκε στην πολιτική επιστήμη και τις διεθνείς σχέσεις και έμαθε τουρκικά. Ακολούθησε δεύτερο μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Ανθρωπολογία στο York University του Καναδά και στη συνέχεια διδακτορικές σπουδές στο Princeton University, από το οποίο έλαβε το 2016 διδακτορικό δίπλωμα στην κοινωνικοπολιτισμική ανθρωπολογία.

Κατά τα φοιτητικά του χρόνια ήρθε σε στενή επαφή με τις ιδέες και τη δημόσια δράση του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, ιδιαίτερα γύρω από το ζήτημα της διεθνούς αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ποντίων και τις προτάσεις του για την περιφερειακή ανάπτυξη και την οργάνωση του ελληνικού κράτους.

Στο πλαίσιο της διδακτορικής του έρευνας πραγματοποίησε εκτεταμένη επιτόπια και αρχειακή έρευνα στην Τραπεζούντα, την Κωνσταντινούπολη και την Άγκυρα. Η διατριβή του, με τίτλο Soundscapes of Trabzon: Music, Memory, and Power in Turkey, εξετάζει τη μουσική δημιουργία και ακρόαση στην Τουρκία, με επίκεντρο την ποντιακή λύρα της Τραπεζούντας και τις σχέσεις της με τη μνήμη, την ταυτότητα, την αίσθηση του ανήκειν και την πολιτική. Η έρευνά του εστιάζει ιδιαίτερα στις δίγλωσσες, ποντιακόφωνες και τουρκόφωνες μουσουλμανικές κοινότητες της περιοχής της Τραπεζούντας και στα δίκτυά τους σε άλλες περιοχές της Τουρκίας.

Τα ευρύτερα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την πολιτική ανθρωπολογία, τη μουσική και τις τέχνες, τη συλλογική μνήμη, την πολιτισμική κληρονομιά, τις κοινωνικές μεταβολές και τις ελληνοτουρκικές πολιτισμικές σχέσεις. Η προσέγγισή του συνδυάζει την εθνογραφική έρευνα με την πολιτική ανάλυση, την ιστοριογραφία και την εθνομουσικολογία.

Έχει διδάξει σε ακαδημαϊκά ιδρύματα των Ηνωμένων Πολιτειών, μεταξύ των οποίων το Princeton University, το Rutgers University και το University of Missouri–St. Louis, καθώς και στην Ελλάδα. Στο Princeton διετέλεσε διδάσκων στο Stanley J. Seeger ’52 Center for Hellenic Studies και στο Τμήμα Ανθρωπολογίας, ενώ στο Rutgers δίδαξε στο πρόγραμμα Νεοελληνικών Σπουδών. Επιστημονικές εργασίες του έχουν παρουσιαστεί και δημοσιευθεί σε ακαδημαϊκά συνέδρια και συλλογικούς τόμους, ενώ επεξεργάζεται μονογραφία που βασίζεται στην πολυετή έρευνά του για την αναβίωση της ποντιακής λύρας στη σύγχρονη Τουρκία.

Παράλληλα με την ακαδημαϊκή του δραστηριότητα συμμετέχει στον δημόσιο διάλογο με άρθρα, διαλέξεις και συνεντεύξεις για ζητήματα που αφορούν την Τουρκία, την Ανατολική Μεσόγειο, τον ελληνισμό και τη διασπορά. Είναι εμπνευστής και συντονιστής της πλατφόρμας δημοσίου διαλόγου και δικτύωσης «Ο Ελληνικός Κόσμος στον 21ο Αιώνα», η οποία οργανώνει δημόσιες συζητήσεις και δράσεις γύρω από πολιτικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά ζητήματα.

Παράλληλα με την επιστημονική του πορεία, ο Νίκος Μιχαηλίδης διατηρεί σταθερή και ενεργή σχέση με την ποντιακή μουσική ως λυράρης και τραγουδιστής. Η μουσική αποτέλεσε άλλωστε και βασικό πεδίο της ανθρωπολογικής του έρευνας, καθώς μέσα από αυτήν μελέτησε τις διαδικασίες μνήμης, ταυτότητας και πολιτισμικής αναβίωσης στις κοινότητες της Μαύρης Θάλασσας.

Το 1999 συμμετείχε στην παραγωγή του άλμπουμ Horon ke trağodia (Χορόν και τραγ̆ωδία), που ηχογραφήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και περιλαμβάνει παραδοσιακά τραγούδια από τον ευρύτερο χώρο του Πόντου και της Μαύρης Θάλασσας. Η συγκεκριμένη παραγωγή συγκαταλέγεται στις πρώιμες σύγχρονες δισκογραφικές προσπάθειες επαναφοράς του ποντιακού μουσικού και γλωσσικού στοιχείου στο δημόσιο πολιτιστικό τοπίο της Τουρκίας.

Το 2005 συνεργάστηκε με τον λυράρη και τραγουδοποιό Αντέμ Εκίζ (Beşköylü Adem) και τον Φίλιππο Κεσαπίδη στο άλμπουμ «Ρωμαίϊκα τραγωδίας», το οποίο περιλαμβάνει δεκαπέντε τραγούδια στην ποντιακή διάλεκτο. Έναν χρόνο αργότερα κυκλοφόρησε το «Μίαν κι άλλο / Al Asha Bi Daha», με παραδοσιακό ποντιακό ρεπερτόριο και τραγούδια από διαφορετικές περιοχές του ιστορικού Πόντου.

Το 2023 ακολούθησε η δισκογραφική εργασία «Πόντος, από το χθες στο αύριο...», με τη συμμετοχή των Γιάννη Απαζίδη, Νίκου Μαυρίδη και Χρήστου Τικταπανίδη. Η παραγωγή επιχειρεί να συνδέσει το παλαιότερο μουσικό υλικό της ποντιακής παράδοσης με τη σύγχρονη ερμηνευτική του συνέχεια.

Η μουσική δραστηριότητα του Μιχαηλίδη έχει επεκταθεί και εκτός Ελλάδας. Έχει συμμετάσχει σε συναυλίες, πανεπιστημιακές εκδηλώσεις και πολιτιστικά προγράμματα στην Ελλάδα, την Τουρκία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά, συχνά συνδυάζοντας την εκτέλεση της ποντιακής λύρας με την παρουσίαση της ιστορίας και της κοινωνικής λειτουργίας της μουσικής του Πόντου.

Το 2021 συνέγραψε μαζί με τη σύζυγό του, τη βυζαντινολόγο Βίκυ Χιουρέα-Μιχαηλίδη, το εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο «Ένα βιβλίο ταξιδεύει», που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Κυριακίδη, σε εικονογράφηση του Ευστάθιου Μαυρόπουλου. Το έργο χρησιμοποιεί την ιστορία ενός οικογενειακού κειμηλίου ως αφετηρία για μια αφήγηση γύρω από τη μνήμη, την ιστορική συνέχεια και τη μετάδοση της πολιτισμικής κληρονομιάς από γενιά σε γενιά.

Στη συνολική του διαδρομή, η ανθρωπολογική έρευνα και η μουσική πράξη λειτουργούν συμπληρωματικά. Η ποντιακή λύρα δεν αποτελεί μόνο καλλιτεχνικό μέσο, αλλά και βασικό αντικείμενο της επιστημονικής του έρευνας για τη μνήμη, την ταυτότητα και τις πολιτισμικές μεταβολές στις κοινότητες του ιστορικού Πόντου και της σύγχρονης Τουρκίας.