Γιώργος Κεσίδης
Γιώργος Κεσίδης
14 Μαρτίου 1937
2 Οκτωβρίου 2023Ο Γεώργιος Κεσίδης γεννήθηκε το 1937 στα Κουδούνια Δράμας. Ο πατέρας του καταγόταν από την Τραπεζούντα του Πόντου, ενώ η μητέρα του ήταν καυκασιανής καταγωγής, συγκεκριμένα από το «Ουλάν Μουλά Μουσταφά», περιοχή κοντά στο Σαρίκαμις. Στην ευρύτερη περιοχή του Καρς, το κυρίαρχο πνευστό όργανο δεν ήταν το κλαρίνο αλλά ο ζουρνάς, στοιχείο που σημάδεψε τις πρώιμες μουσικές του προσλαμβάνουσες.
Σε ηλικία δεκαεπτά ετών παντρεύτηκε και εγκαταστάθηκε στη Νέα Σεβάστεια Δράμας, όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του. Το χωριό κατοικήθηκε αρχικά από Καρσλήδες ήδη από το 1920 και, σύμφωνα με τις μαρτυρίες του ίδιου, ο πληθυσμός του απαρτιζόταν από Έλληνες Πόντιους προερχόμενους από τον Καύκασο, τη Σαμψούντα και την Ορντού.
Η πρώτη του επαφή με τη μουσική έγινε μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον. Αρχικά έμαθε να παίζει ζουρνά από τον παππού του, ο οποίος καταγόταν από την περιοχή του Σαρίκαμις και ήταν ζουρνατζής. Στην ηλικία των δεκαπέντε ετών ο παππούς του τον προέτρεψε να στραφεί στο κλαρίνο, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι ο ζουρνάς σταδιακά θα εγκαταλειφθεί. Πράγματι, από τη δεκαετία του 1950 και εξής, στο χωριό το κλαρίνο άρχισε να αντικαθιστά τον ζουρνά.
Κατά την περίοδο εκείνη δεν υπήρχαν δάσκαλοι κλαρίνου, γεγονός που τον οδήγησε σε μια ουσιαστικά αυτοδίδακτη πορεία. Αν και παρακολούθησε μαθήματα μουσικής στη Δράμα για έξι μήνες, η ενασχόλησή του με την παραδοσιακή μουσική διαμορφώθηκε κυρίως μέσα από την ακρόαση και τη μελέτη των παλαιότερων κλαρινιστών. Στο παίξιμό του ενσωμάτωσε «πατήματα» από μεγαλύτερους σε ηλικία μουσικούς, με χαρακτηριστικές επιρροές από τον Λάμπο Παυλίδη, πρόσφυγα πρώτης γενιάς από το Καρς εγκατεστημένο στο Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης, καθώς και από τον Γεώργιο Ιακωβίδη, γιο του Στυλιανού Ιακωβίδη και επίσης κλαρινίστα.
Ο ίδιος υποστήριζε ότι η γενιά των κλαρινιστών που προήλθε από το Καρς δεν ήταν η πρώτη που γνώρισε το όργανο, θεωρώντας ότι το κλαρίνο είχε ενταχθεί στη μουσική πρακτική των Καρσλήδων αρκετά χρόνια νωρίτερα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίαζε και η αναφορά του στο βασικό συνοδευτικό όργανο του κλαρίνου, το οποίο αποκαλούσε «Χαλνόσκας», δηλαδή ακορντεόν με πλήκτρα, το οποίο συνέδεε με το μπαγιάν.
Σύμφωνα με τη δική του αντίληψη, η ερμηνεία του ποντιακού κλαρίνου βασιζόταν αποκλειστικά στη μίμηση της ποντιακής λύρας, χωρίς στοιχεία προερχόμενα από τον ζουρνά. Τόνιζε ότι ορισμένα κομμάτια της λύρας είναι ιδιαίτερα δύσκολα στη μεταφορά τους στο κλαρίνο και αντιστρόφως, ενώ υπογράμμιζε ότι το κλαρίνο ανέπτυξε σταδιακά δικό του ύφος. Πίστευε ότι η είσοδος του νέου οργάνου μετέβαλε και εμπλούτισε την ποντιακή μουσική.
Η επαγγελματική του διαδρομή ξεκίνησε το 1961, μετά την απόλυσή του από τον στρατό. Το πρώτο του μουσικό σχήμα αποτελούνταν από λύρα και νταούλι, με τον Παύλο Τορνικίδη στη λύρα και τον Αριστείδη Αργυρόπουλο στο νταούλι. Η πρώτη του δισκογραφική παρουσία πραγματοποιήθηκε το 1964 στη Columbia. Οι πρώτοι Καρσλήδες που τον γνώρισαν εκτός νομού Δράμας προέρχονταν από το Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια, εξελίσσοντας τον ήχο του, συγκρότησε μια πιο σύγχρονη ορχήστρα, εντάσσοντας όργανα όπως το αρμόνιο και η κιθάρα.
Ο Γιώργος Κεσίδης συγκαταλεγόταν στους ελάχιστους κλαρινίστες που συνδύασαν το παίξιμο με το τραγούδι. Η δισκογραφία του ξεπερνά τα διακόσια τραγούδια, στα οποία τραγουδούσε κατά κύριο λόγο ο ίδιος. Ιδιαίτερη θέση στο έργο του κατείχε το τραγούδι «Η θάλασσα φουρτούνα», το οποίο ερμήνευσε πρώτος και θεωρείται αντιπροσωπευτικός σκοπός σε ρυθμό-χορό διπάτ (9/8), που αποδίδεται κυρίως με κλαρίνο. Παράλληλα, ερμήνευσε με το κλαρίνο τον χορό Λεζγκίνκα, το Νέον Τικ και το Μοσκώφ, ενώ έπαιζε και Σέρα στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης.
Αναφερόταν συχνά στην επιφυλακτική στάση των καθηγητών της εποχής απέναντι στο κλαρίνο, καθώς το θεωρούσαν ξένο προς την ποντιακή μουσική παράδοση. Ο ίδιος διαφωνούσε με αυτήν την άποψη και η στάση του φωτίζει τον λόγο για τον οποίο τα νεότερα όργανα παρέμειναν για μεγάλο χρονικό διάστημα στο περιθώριο της ποντιακής μουσικής πράξης.
Ως προς το προσωπικό του ύφος, διακρίθηκε για την ικανότητά του να αποδίδει το κλαρίνο με ακρίβεια αντίστοιχη της ποντιακής λύρας. Η πιστότητα της μίμησης του κεμεντζέ αποτέλεσε χαρακτηριστικό γνώρισμα του παιξίματός του και εξηγεί τη συχνή σύμπραξη κλαρίνου και λύρας στη δισκογραφία του. Πολλές από τις μουσικές φράσεις που ενσωμάτωσε προέρχονταν από τη λύρα και η τεχνικά απαιτητική μεταφορά τους στο κλαρίνο ανέδειξε τη δεξιοτεχνία του. Οι εκτελέσεις του φανερώνουν έναν καλλιτέχνη με έντονη προσωπική ταυτότητα, ικανό όχι μόνο να αποδίδει τα «κλαδάκια» της λύρας, αλλά και να συνθέτει δικές του μουσικές φράσεις, οι οποίες του προσέδωσαν διαχρονικά ιδιαίτερο χαρακτήρα.
Ο Γεώργιος Κεσίδης απεβίωσε στις 2 Οκτωβρίου 2023, αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό αποτύπωμα στην ιστορία και την εξέλιξη του ποντιακού κλαρίνου.
album
Albums/Singles (34)
Γιώργος Κεσίδης Νο3 1990
Ποντιακά 1975
Ορφανία/Σερβικό 1970
Η πεθερά/Πατούλας 1970
Επιτραπέζιον/Τρυγόνα 1970
lyrics
Τραγούδια (71)
- 28η Οκτωβρίου 1940 - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια με τον Γιώργο Κεσίδη
- Αροθυμία - Ποντιακά
- Αροθυμώ και τραγωδώ - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια
- Ατά τ’ άχαρα πουλία - Τα ποντιακά του Γιώργου Κεσίδη
- Διπάτ Τραπεζούντας - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια
- Είχα είναν μάναν (Έχω είναν μάναν) - Τα ποντιακά του Γιώργου Κεσίδη
- Έλα, έλα, λέω σε - Έλα, έλα, λέω σε/Κοτς
- Εμέν μάνα ’κ’ εγέννεσεν - Ποντιακά | Η ωραία Δράμα
- Εμέν μάνα ’κ’ εγέννεσεν - Εμέν μάνα ’κ’ εγέννεσεν/Κότσαρι
- Εξήντα εννέα χρόνι͜α - Γιώργος Κεσίδης Νο3
- Επιστράτευσις - Ποντιακά
- Επιτραπέζιον - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια
- Επιτραπέζιον - Επιτραπέζιον/Τρυγόνα
- Επιτραπέζιον - Ποντιακά | Η ωραία Δράμα
- Έτον είνας μάνα (Έχω είναν μάναν) - Έτον είνας μάνα/Κόρη, έλα σ’ εμέτερα
- Η ζωή ση Γερμανίαν - Η ζωή ση Γερμανίαν/Λεζγκίνκα
- Η ζωή ση Γερμανίαν - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια | Η όμορφη Καστοριά
- Η θάλασσα φουρτούνα έτον - Τα ποντιακά του Γιώργου Κεσίδη
- Η Κύπρος - Ποντιακά
- Η πεθερά - Ποντιακά | Η όμορφη Μακεδονία
- Η πεθερά - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια
- Η πεθερά - Η πεθερά/Πατούλας
- Θωμαή - Γιώργος Κεσίδης Νο3
- Κλαίνε τ’ άστρα - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια με τον Γιώργο Κεσίδη
- Κόρη, έλα σ’ εμέτερα - Έτον είνας μάνα/Κόρη, έλα σ’ εμέτερα
- Μανάδες σο σταθμόν - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια με τον Γιώργο Κεσίδη
- Μαντείο - Γιώργος Κεσίδης Νο3
- ’Μώ σε, ’μώ σε - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια με τον Γιώργο Κεσίδη
- Ο άντρας ι-μ’ σον Άδη - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια με τον Γιώργο Κεσίδη
- Ο ρωσοπρόσφυγας - Ποντιακά
- Οι συμβουλές της πεθεράς - Οι συμβουλές της πεθεράς/Η Σέρα του Σωτηράκη
- Οι συμβουλές της πεθεράς - Ποντιακά
- Ομάλ’ κοτσιχτόν - Ση Γερμανίαν που θα πάει/Ομάλ’ κοτσιχτόν
- Ομάλ’ Σαμψούντος - Ομάλ’ Σαμψούντος/Κοτς
- Ορφανία - Ορφανία/Σερβικό
- Ορφανία - Ποντιακά | Η ωραία Δράμα
- Ορφανία - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια
- Παλληκάρ’ έρθεν και κλαίει - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια | Η όμορφη Καστοριά
- Παλληκάρ’ έρθεν και κλαίει - Παλληκάρ’ έρθεν και κλαίει/Τικ Τόγιας
- Πατέρα - Γιώργος Κεσίδης Νο3
- Ποίος στρών’ το κρεβατόπο σ’; - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια
- Σ’ όλι͜α τα παρχάρα̤ - Σ’ όλα̤ τα παρχάρα̤/Τας
- Σ’ όλι͜α τα παρχάρα̤ - Ποντιακά | Η ωραία Δράμα
- Σα καλυβόπα μένω - Σα καλυβόπα μένω/Αφκά κιάν’
- Σα καλυβόπα μένω - Ποντιακά
- Σεισμός - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια με τον Γιώργο Κεσίδη
- Ση Γερμανίαν που θα πάει - Ση Γερμανίαν που θα πάει/Ομάλ’ κοτσιχτόν
- Σην Αυστραλίαν - Σην Αυστραλίαν/Το νέο Κότσαρι
- Σην Αυστραλίαν - Ποντιακά
- Σην Ελλάδαν θα κλώσκουμαι - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια
- Σ̌ουμπουλίτσα - Γιώργος Κεσίδης Νο3
- Τ’ αδέλφι͜α - Γιώργος Κεσίδης Νο3
- Τ’ εμόν τ’ αρνίν σην ξενιτει͜άν - Ποντιακά | Η ωραία Δράμα
- Τ’ εμόν τ’ αρνίν σην ξενιτει͜άν - Τ’ εμόν τ’ αρνίν σην ξενιτει͜άν/Σέρα με κλαρίνο
- Τα παράδες ντό θ’ ευτάς - Ποντιακά
- Τα παράδες ντό θ’ ευτάς - Τα παράδες ντό θ’ ευτάς/Χασαποσέρβικο
- Τη Δράμαν δά̤κρυ͜α εγόμωσα - Πυρρίχιος/Τη Δράμαν δά̤κρυ͜α εγόμωσα
- Της Τρίχας το γεφύρι - Ποντιακά
- Της Τρίχας το γεφύρι - Το νέο Τικ/Της Τρίχας το γεφύρι
- Τικ τρομαχτόν - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια με τον Γιώργο Κεσίδη
- Το διαβατήριο - Ποντιακά
- Το καντηλόπο μ’ άψον - Ποντιακά | Η ωραία Δράμα
- Το κωδών’ - Αφιέρωμα στον Κώστα Τσακαλίδη
- Το κωδών’ - Γιώργος Κεσίδης Νο3
- Το παράπονο μ’ (Βυζαντινό) - Μήλον ροδοκόκκινον
- Το σοκακόπον - Γιώργος Κεσίδης Νο3
- Τρανόν υπομονήν - Ποντιακά
- Τσ̌οπάνος έμ’ κι ερίαζα - Τα ποντιακά του Γιώργου Κεσίδη
- Χάρε, εσέν εξέγκανε - Χάρε, εσέν εξέγκανε/Σαρίκουζ
- Χάρε, εσέν εξέγκανε - Ποντιακοί χοροί και τραγούδια | Η όμορφη Καστοριά
- Ψηλομύτ’σσα μ’ είσαι - Τα ποντιακά του Γιώργου Κεσίδη
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 