
Στιχουργοί: Παραδοσιακό | Πόλιος Παπαγιαννίδης
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Τα κοκκία, τα τσ̌αβδάρι͜α,
αρ’ αβού εταράγαν
Ασ’ τ’ επήρα ’τα εκεί μέρ’,
τα μὲσα μ’ εκουράγαν
Σο σπαρέλι σ’ αφκά κι έξ’
πέρδικας κακανίζ’νε
Απλώνω το χ̌ερόπο μ’,
φογούμαι λαταρίζ’νε
Κουμπάρε, τη λάμπα άψον α’,
κι ήντι͜αν λέγω σε, άκ’σον α’
Ασ’ το ’φκάλι μ’ έξ’ ντ’ εδήβαν
σον δεσπότ’ αγνάεψον α’
Τη θάλασσας το κύμαν
το παπόρ’ ταντανίζει
Είνας έμορφος κουτσ̌ή
το ψ̌όπο μ’ τυραννίζει
Σο τσ̌επόπο μ’ εσέγκα
καντζία, λεφτοκάρυ͜α
Δίγ’ ατα σα κορτσόπα,
ζελεύ’νε τα νυφάδι͜α| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| α’ | (ατό) αυτό, το | ||
| αβού | (ιδιωμ. Νικόπολης) αυτόν/ή/ό, έτσι | αὐτός | |
| αγνάεψον | (προστ.) γνωστοποίησε, εξιστόρησε | anlatmak | |
| άκ’σον | (προστ.) άκουσε | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ασ’ | από | ||
| ατα | αυτά | ||
| αφκά | κάτω | ||
| άψον | (προστ.) άναψε | ||
| Δεσπότ’ | δεσπότη, επίσκοπο | ||
| δίγ’ | δίνω | ||
| εδήβαν | (για τόπο) πέρασαν, διέσχισαν (για χρόνο) πέρασαν | ||
| είνας | ένας/μία | ||
| εκουράγαν | έσπασαν, κόπηκαν στη μέση | kırmak | |
| έμορφος | όμορφος/η | ||
| έξ’ | έξω • ο αριθμός έξι | ||
| επήρα | πήρα | ||
| εσέγκα | έβαλα, εισήγαγα | ||
| εταράγαν | ταράχθηκαν, ανακατεύτηκαν, αναμίχθηκαν | ταράσσω | |
| ζελεύ’νε | ζηλεύουν | ||
| ήντι͜αν | οτιδήποτε, ό,τι | ||
| κακανίζ’νε | κακαρίζουν | ||
| καντζία | ψίχες από πυρηνόκαρπους ή άλλους σπόρους | ||
| κοκκία | σιτάρια, κόκκοι σιταριού | ||
| κορτσόπα | κοριτσάκια | ||
| κουτσ̌ή | κόρη | ||
| λαταρίζ’νε | σαλεύουν, κινούνται ελαφρώς | ||
| λεφτοκάρυ͜α | λεπτοκάρυα, φουντουκιές, φουντούκια | λεπτο- + κάρυον | |
| μέρ’ | (μέρου, επιρρ.) πού, προς ορισμένο μέρος, όποιος | ||
| μὲσα | (τα) η μέση | ||
| νυφάδι͜α | νύφες | ||
| παπόρ’ | βαπόρι, καράβι | vapore | |
| πέρδικας | (ον. πληθ.,τα) πέρδικες | ||
| σπαρέλι | μέρος γυναικείας ενδυμασίας αυτοτελές που χρησιμεύει ως κάλυμμα του στήθους | spalliera | |
| ταντανίζει | τραντάζει, κάνει νήπιο να χοροπηδά στα γόνατα του, κινεί πάνω-κάτω | τανταλίζω | |
| τσ̌αβδάρι͜α | σίκαλη | çavdar | |
| τσ̌επόπο | τσεπούλα | cep/ceyb | |
| τυραννίζει | τυραννάει, ταλαιπωρεί | ||
| ’φκάλι | (εφκάλι) (ιδιωμ. αναγραμμ.) κεφάλι | ||
| φογούμαι | φοβάμαι | ||
| χ̌ερόπο | χεράκι | ||
| ψ̌όπο | ψυχούλα |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| α’ | (ατό) αυτό, το | ||
| αβού | (ιδιωμ. Νικόπολης) αυτόν/ή/ό, έτσι | αὐτός | |
| αγνάεψον | (προστ.) γνωστοποίησε, εξιστόρησε | anlatmak | |
| άκ’σον | (προστ.) άκουσε | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ασ’ | από | ||
| ατα | αυτά | ||
| αφκά | κάτω | ||
| άψον | (προστ.) άναψε | ||
| Δεσπότ’ | δεσπότη, επίσκοπο | ||
| δίγ’ | δίνω | ||
| εδήβαν | (για τόπο) πέρασαν, διέσχισαν (για χρόνο) πέρασαν | ||
| είνας | ένας/μία | ||
| εκουράγαν | έσπασαν, κόπηκαν στη μέση | kırmak | |
| έμορφος | όμορφος/η | ||
| έξ’ | έξω • ο αριθμός έξι | ||
| επήρα | πήρα | ||
| εσέγκα | έβαλα, εισήγαγα | ||
| εταράγαν | ταράχθηκαν, ανακατεύτηκαν, αναμίχθηκαν | ταράσσω | |
| ζελεύ’νε | ζηλεύουν | ||
| ήντι͜αν | οτιδήποτε, ό,τι | ||
| κακανίζ’νε | κακαρίζουν | ||
| καντζία | ψίχες από πυρηνόκαρπους ή άλλους σπόρους | ||
| κοκκία | σιτάρια, κόκκοι σιταριού | ||
| κορτσόπα | κοριτσάκια | ||
| κουτσ̌ή | κόρη | ||
| λαταρίζ’νε | σαλεύουν, κινούνται ελαφρώς | ||
| λεφτοκάρυ͜α | λεπτοκάρυα, φουντουκιές, φουντούκια | λεπτο- + κάρυον | |
| μέρ’ | (μέρου, επιρρ.) πού, προς ορισμένο μέρος, όποιος | ||
| μὲσα | (τα) η μέση | ||
| νυφάδι͜α | νύφες | ||
| παπόρ’ | βαπόρι, καράβι | vapore | |
| πέρδικας | (ον. πληθ.,τα) πέρδικες | ||
| σπαρέλι | μέρος γυναικείας ενδυμασίας αυτοτελές που χρησιμεύει ως κάλυμμα του στήθους | spalliera | |
| ταντανίζει | τραντάζει, κάνει νήπιο να χοροπηδά στα γόνατα του, κινεί πάνω-κάτω | τανταλίζω | |
| τσ̌αβδάρι͜α | σίκαλη | çavdar | |
| τσ̌επόπο | τσεπούλα | cep/ceyb | |
| τυραννίζει | τυραννάει, ταλαιπωρεί | ||
| ’φκάλι | (εφκάλι) (ιδιωμ. αναγραμμ.) κεφάλι | ||
| φογούμαι | φοβάμαι | ||
| χ̌ερόπο | χεράκι | ||
| ψ̌όπο | ψυχούλα |

