Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Οι Τούρκ’ όνταν εκούρσευαν
την Πόλ’ την Ρωμανίαν
επάτ’νανε τα εγκλησιάς
κι επαίρ’ναν τα εικόνας
Επαίρ’νανε χρυσά σταυρά
κι αργυρά μαστραπάδας
Επήραν και την μάνα μου,
σ’ εμέν έμποδος έτον
Στα σίδερα ’κοιλοπόν’νεν,
στη φυλακήν γεννά με
Επήεν και εποίκε με
σ’ Εμίρ-Αλή τα σκάλας
Κι εκεί εμέν ενέστεσεν
με το μέλ’ με το γάλαν
Με το μέλιν, με το γάλαν
και με τ’ αρνί’ το κρέας
Στα φανερά ’ταντάνιζεν,
σα κρυφά δι͜αρμενεύ’ με
«Υιέ μ’, αν ζεις κι αν γίνεσαι
ση Ρωμανίαν φύγον
Εκεί έ͜εις κύρ’ Ανδρόνικον,
καλαδελφόν Ξανθίνον»| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αρνί’ | αρνιού | ||
| δι͜αρμενεύ’ | συμβουλεύω/ει, νουθετώ/εί | μσν. ὁρμηνεύω < αρχ. ἑρμηνεύω | |
| έ͜εις | έχεις | ||
| εγκλησιάς | εκκλησίες | ||
| εικόνας | (ονομ. πληθ., τα) εικόνες | ||
| εμέν | εμένα | ||
| έμποδος | έγκυος | ||
| ενέστεσεν | αναζωογόνησε, ανέθρεψε/μεγάλωσε (παιδί), ανέστησε | ἀνίστημι | |
| επαίρ’ναν | έπαιρναν | ||
| επαίρ’νανε | έπαιρναν | ||
| επάτ’νανε | πατούσαν | ||
| επήεν | πήγε | ||
| εποίκε | έκανε, έφτιαξε | ποιέω-ῶ | |
| έτον | ήταν | ||
| ’κοιλοπόν’νεν | (εκοιλοπόν’νεν) είχε ωδίνες τοκετού | ||
| κύρ’ | πατέρα | ||
| μαστραπάδας | μεταλλικές, πήλινες ή και γυάλινες κανάτες | maşrapa/maşraba | |
| μέλ’ | μέλι | ||
| όνταν | όταν | ||
| Πόλ’ | Πόλη, την Κωνσταντινούπολη | ||
| Ρωμανίαν | η γη όπου ζούσαν οι ορθόδοξοι Έλληνες, ο χώρος του ελληνισμού και της ορθοδοξίας γενικότερα | ||
| σκάλας | (ον.πληθ., τα) σκάλες | ||
| σταυρά | σταυροί | ||
| ’ταντάνιζεν | (εταντάνιζεν) τράνταζε, έκανε νήπιο να χοροπηδά στα γόνατά του, κινούσε πάνω-κάτω | τανταλίζω | |
| Τούρκ’ | Τούρκοι | ||
| υιέ | γιε | υἱός | |
| φύγον | (προστ.) φύγε |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αρνί’ | αρνιού | ||
| δι͜αρμενεύ’ | συμβουλεύω/ει, νουθετώ/εί | μσν. ὁρμηνεύω < αρχ. ἑρμηνεύω | |
| έ͜εις | έχεις | ||
| εγκλησιάς | εκκλησίες | ||
| εικόνας | (ονομ. πληθ., τα) εικόνες | ||
| εμέν | εμένα | ||
| έμποδος | έγκυος | ||
| ενέστεσεν | αναζωογόνησε, ανέθρεψε/μεγάλωσε (παιδί), ανέστησε | ἀνίστημι | |
| επαίρ’ναν | έπαιρναν | ||
| επαίρ’νανε | έπαιρναν | ||
| επάτ’νανε | πατούσαν | ||
| επήεν | πήγε | ||
| εποίκε | έκανε, έφτιαξε | ποιέω-ῶ | |
| έτον | ήταν | ||
| ’κοιλοπόν’νεν | (εκοιλοπόν’νεν) είχε ωδίνες τοκετού | ||
| κύρ’ | πατέρα | ||
| μαστραπάδας | μεταλλικές, πήλινες ή και γυάλινες κανάτες | maşrapa/maşraba | |
| μέλ’ | μέλι | ||
| όνταν | όταν | ||
| Πόλ’ | Πόλη, την Κωνσταντινούπολη | ||
| Ρωμανίαν | η γη όπου ζούσαν οι ορθόδοξοι Έλληνες, ο χώρος του ελληνισμού και της ορθοδοξίας γενικότερα | ||
| σκάλας | (ον.πληθ., τα) σκάλες | ||
| σταυρά | σταυροί | ||
| ’ταντάνιζεν | (εταντάνιζεν) τράνταζε, έκανε νήπιο να χοροπηδά στα γόνατά του, κινούσε πάνω-κάτω | τανταλίζω | |
| Τούρκ’ | Τούρκοι | ||
| υιέ | γιε | υἱός | |
| φύγον | (προστ.) φύγε |
