Προβολή Τραγουδιού
Αητέντς επαραπέτανεν |

Στιχουργοί: Γεώργιος Δ. Σαρακενίδης, Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Καλλιτέχνες: Γιώργος Ατματσίδης, Χρήστος Χολίδης
Πόντος, έν’ άστρον φωτεινόν σ’ Ελλενικούς αιώνας Αργοναυτών το όρωμαν και τη Ακρίτα κάστρον Πόντος! Αγέρας παρχαρί’, θύμπιρου μυρωδίαν, Τη λύρας γλυκολάλεμαν, νερόπα πάντα κρύα Εκεί η πρώτεσσα χαρά μ’, το υστερνό μ’ ο πόνος Αροθυμώ και τραγωδώ, αροθυμώ και κλαίω Κι έρθανε χρόνι͜α δίσεκτα, καταραμένα χρόνι͜α Ο ουρανόν ελίβωσεν, ση γην ποτάμ’ το γαίμαν Κι εσ’κώθεν θρήνος θάνατος, πέραν-περού σον Πόντον... ♫ Αητέντς επαραπέτανεν ψηλά σα επουράνι͜α [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)] Είχ̌εν τσ̌αγγία κόκκινα και το τσ̌αρκούλ’ν ατ’ μαύρον [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)] Εκράτ’νεν και σα κάρτζ̌ι͜α του παλληκαρί’ βραχ̌ι͜όνας [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)] -Αητέ μ’, για δος μ’ ας σο κρατείς, για πέει με όθεν κείται [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)] -Ας σο κρατώ ’κι δίγω σε, αρ’ όθεν κείται λέγω [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)] Ακεί σο πέραν το ραχ̌ίν, σ’ ελάτι͜α επεκεί μέρος [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)] Τραντέλλεναν εσκότωσαν και κείται ματωμένος [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)] Μαύρα πουλία τρώγ’ν’ ατον και άσπρα τριγυλίσκουν [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)] Ση θάλασσαν κολυμπετής σ’ ομάλι͜α πεχλιβάνος [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)] Σον πόλεμον Τραντέλλενας του Πόντου παλληκάρι [Ούι! αμάν! αμάν! (x2)]
Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
---|---|---|---|
αητέντς | αητός | ||
ακεί | εκεί | ||
αροθυμώ | νοσταλγώ | ||
βραχ̌ι͜όνας | βραχίονες, μπράτσα | βραχίων | |
γαίμαν | αίμα | ||
γλυκολάλεμαν | γλυκολάλημα | ||
δίγω | δίνω | ||
δος | δώσε | ||
εκράτ’νεν | κρατούσε | ||
ελάτι͜α | έλατα | ||
ελίβωσεν | συννέφιασε | ||
έν’ | είναι | ||
επαραπέτανεν | παραπετούσε, πετούσε πολλή ώρα ή πολύ ψηλά | ||
επεκεί | από εκεί, από τότε, ύστερα, κατόπιν | ||
έρθανε | ήρθαν | ||
εσ’κώθεν | σηκώθηκε | ||
κάρτζ̌ι͜α | νύχια | kanca<ganzo (βενετ.)<γαμψός ή ganskyos=κλαδί (πρωτοκελτικά) | |
κείται | κείτεται, ξαπλώνει | ||
’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
κολυμπετής | κολυμβητής | ||
νερόπα | νεράκια | ||
όθεν | όπου, οπουδήποτε, σε όποιον | ||
ομάλι͜α | (επιρρ.) ομαλά, ευθεία, πεδιάδες, ίσια | ||
όρωμαν | όνειρο | ||
παλληκαρί’ | παλληκαριού | παλληκάριον<πάλληξ, πάλλαξ | |
παρχαρί’ | θερινού βοσκότοπου (παρχαριού) | ||
πέει | (προστ.) πες | ||
πέραν-περού | πέρα ως πέρα | ||
πεχλιβάνος | κυρ. παλαιστής, μτφ. παλληκάρι, ανδρειωμένος | pehlivan/pehlevān | |
ποτάμ’ | ποτάμι | ||
πρώτεσσα | πρώτη | ||
ραχ̌ίν | βουνό, ράχη | ||
τραγωδώ | τραγουδάω | ||
Τραντέλλεναν | τριάντα φορές Έλληνα | ||
Τραντέλλενας | ο τριάντα φορές Έλληνας | ||
τριγυλίσκουν | τριγυρίζουν, περιτριγυρίζουν | ||
τρώγ’ν’ | τρώνε | ||
τσ̌αγγία | είδος μαλακού περσικού (παρθικού) υποδήματος από τη βυζαντινή περίοδο και εξής, το οποίο αναφερόταν σε υπόδημα ψηλό μέχρι τα γόνατα (μπότα) από ερυθρό δέρμα που προσαρμοζόταν στην κνήμη με κορδόνια | τζάγγα/τζαγγή ή τζαγγίον/zanca~zanga | |
τσ̌αρκούλ’ν | γυναικεία καλύπτρα, λειρί πτηνού |
Στίχοι ποιήματος απαγγελίας: Γεώργιος Δ. Σαρακενίδης