Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Εκάεν [ξαν] και το Τσ̌άμπασ̌ιν, επέμ’ναν τα τουβάρι͜α [γιαρ, γιαρ, αμάν] Ερρούξαν σο γουρτάρεμαν τ’ Ορτούς τα παλληκάρι͜α/τσ̌αναβάρα̤ [γιαρ, γιαρ, αμάν/κομμενόχρονε] Χάιτε, χάιτε το κορτσόπον bizim odaya¹ Θα σε πάρω και θα φύγω, μα την Παναγιά! Τρανόν κακόν [και] σο Τσ̌άμπασ̌ιν, γιαβρί μ’, τιδέν ’κ’ επέμ’νεν [γιαρ, γιαρ, αμάν] Μικροί, τρανοί, φτωχοί, ζεγκίν’, ούλ’ κάθουνταν και κλαίγ’νε [γιαρ, γιαρ, αμάν] Haydı, haydı, gidelim Bizim odaya² Θα σε πάρω και θα φύγω Μα την Παναγιά! Κλαίν’ τα πουλόπα [και] τ’ ουρανού, κλαίν’ τα πεγαδομμάτα̤ [γιαρ, γιαρ, αμάν] Κλαίει το Τσ̌αμλούκ³, το Καρακιόλ⁴, κλαίν’ τα ψηλά τ’ ελάτα̤ [γιαρ, γιαρ, αμάν] Αρ’ εκάεν κι εμανίεν όλον το παρχάρ’ Και -ν- εκεί τιδέν ’κ’ επέμ’νεν, μονάχον σαχτάρ’
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα |  |
| γιαβρί | μωρό, μικρό, παιδί | yavru |  |
| γιαρ | αγαπητός/ή/ό, αγάπη | yâr |  |
| γουρτάρεμαν | σώσιμο, διάσωση | kurtarma | |
| εκάεν | κάηκε | ||
| ελάτα̤ | έλατα | ||
| εμανίεν | μαύρισε/μουντζουρώθηκε από την καπνιά, καταστράφηκε, κατακάηκε μέχρι καπνιάς | ||
| επέμ’ναν | απόμειναν | ||
| επέμ’νεν | απόμεινε | ||
| ερρούξαν | έπεσαν | ||
| ζεγκίν’ | πλούσιοι | zengin/sengīn | |
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κάθουνταν | κάθονται | ||
| κλαίγ’νε | κλαίνε | ||
| κομμενόχρονε | αυτός που είθε να του κοπούν τα χρόνια | ||
| κορτσόπον | κοριτσάκι | ||
| μονάχον | μονάχα, μοναχό | ||
| ξαν | πάλι, ξανά | ||
| ούλ’ | όλοι | ||
| παρχάρ’ | ορεινός τόπος θερινής βοσκής | ||
| πεγαδομμάτα̤ | πηγές νερού | ||
| πουλόπα | πουλάκια | ||
| σαχτάρ’ | στάχτη | στάχτη<στάζω | |
| τιδέν | τίποτα | ||
| τουβάρι͜α | τοίχοι | duvar/dīvār | |
| τρανόν | μεγάλος | ||
| Τσ̌άμπασ̌ιν | παρχάρι των Κοτυώρων του Πόντου (σημ. Ordu) στα ΝΑ της σημερινής επαρχίας Ορντού πολύ κοντά στα σύνορα με την επαρχία Κερασούντας | Çambaşı (κυρ. Πευκοκορφή) | |
| τσ̌αναβάρα̤ | θηρία, τέρατα, μτφ. παλληκάρια | canavar/cānāver | |
| χάιτε | άντε | haydi<hay de (οθωμ.) | |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| γιαβρί | μωρό, μικρό, παιδί | yavru | |
| γιαρ | αγαπητός/ή/ό, αγάπη | yâr | |
| γουρτάρεμαν | σώσιμο, διάσωση | kurtarma | |
| εκάεν | κάηκε | ||
| ελάτα̤ | έλατα | ||
| εμανίεν | μαύρισε/μουντζουρώθηκε από την καπνιά, καταστράφηκε, κατακάηκε μέχρι καπνιάς | ||
| επέμ’ναν | απόμειναν | ||
| επέμ’νεν | απόμεινε | ||
| ερρούξαν | έπεσαν | ||
| ζεγκίν’ | πλούσιοι | zengin/sengīn | |
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κάθουνταν | κάθονται | ||
| κλαίγ’νε | κλαίνε | ||
| κομμενόχρονε | αυτός που είθε να του κοπούν τα χρόνια | ||
| κορτσόπον | κοριτσάκι | ||
| μονάχον | μονάχα, μοναχό | ||
| ξαν | πάλι, ξανά | ||
| ούλ’ | όλοι | ||
| παρχάρ’ | ορεινός τόπος θερινής βοσκής | ||
| πεγαδομμάτα̤ | πηγές νερού | ||
| πουλόπα | πουλάκια | ||
| σαχτάρ’ | στάχτη | στάχτη<στάζω | |
| τιδέν | τίποτα | ||
| τουβάρι͜α | τοίχοι | duvar/dīvār | |
| τρανόν | μεγάλος | ||
| Τσ̌άμπασ̌ιν | παρχάρι των Κοτυώρων του Πόντου (σημ. Ordu) στα ΝΑ της σημερινής επαρχίας Ορντού πολύ κοντά στα σύνορα με την επαρχία Κερασούντας | Çambaşı (κυρ. Πευκοκορφή) | |
| τσ̌αναβάρα̤ | θηρία, τέρατα, μτφ. παλληκάρια | canavar/cānāver | |
| χάιτε | άντε | haydi<hay de (οθωμ.) | |
¹ στο δωμάτιό μας ² Άντε, άντε, πάμε στο δωμάτιό μας! ³ (κυρ. πευκόδασος) τοπωνύμιο στην επαρχία Κοτυώρων ⁴ (κυρ. μαυρολίμνη) τοπωνύμιο στην επαρχία Κοτυώρων
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 