Ο Αντέμ και ο Απάζογλης

Έι! Γιάννη Απάζογλη, [όι] ντό στέκ’ς σην Αμερικήν Είσαι και καλόν παιδίν έ͜εις και λαλίαν γλυκύν [όι, όι, έι, έι, πουλί μ’, έι] ♫ Έι! Γιάννη Απάζογλη, ντό στέκ’ς σην Αμερικήν Είσαι και καλόν παιδίν έ͜εις και λαλίαν γλυκύν Εγώ σην Αμερικήν, εσύ σην Τραπεζούνταν Να ζεις, έι! πασ̌ά μ’, Αντέμ, με τη λαλία σ’ πάντα Έ͜εις έναν τραγωδίαν, λέγ’ν’ ατο «Ποπαδίαν» Με την τραγωδία σ’ κλέφτς τη χώρας την καρδίαν Εσύ πα ’τραγώδεσες έμορφα τραγωδίας Με την κεμεντζ̌έ σ’ κλαινί͜εις τ’ ολωνών τα καρδίας Όλοι -ν- αγαπούνε σε, σαεύ’νε το χατίρι σ’ Όλοι πρέπ’ να εγροικούν τ’ εσόν το μεκατίρι σ’ Εσέν πα όλ’ αγαπούν, το χατίρι σ’ σαεύ’νε Όλα τα καλά λόγια για τ’ εσέν πα ιεύ’νε Το Ράδιο Τραπεζούντα λαρών’ όλια τα τέρτι͜α Στείλο σας χ̌αιρετίας εγώ ας σην Τραπεζούντα Εμείς πα απ’ αδακέσ’ στείλομε χ̌αιρετίας Εμείς πα ας σα μακρά στείλομε χ̌αιρετίας Να ζεις και να χ̌αίρεσαι, να έ͜εις πάντα την υεία σ’
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αδακέσ’ | εδώ γύρω, κάπου εδώ | ||
| ας σα | απ’ τα | ασό σα (από τα) | |
| ας σην | απ’ την | ασό σην (από την) | |
| γλυκύν | γλυκιά/ό | ||
| έ͜εις | έχεις | ||
| εγροικούν | καταλαβαίνουν | ||
| έμορφα | όμορφα | ||
| εσόν | δικός/ή/ό σου | ||
| ιεύ’νε | ταιριάζουν | uymak | |
| καρδίας | (τη, γεν.) καρδιάς, (τα, ονομ. πληθ.) καρδιές | ||
| κεμεντζ̌έ | λύρα | kemençe/kemānçe | |
| κλαινί͜εις | κάνεις κάποιον να κλάψει, στενοχωρείς | ||
| κλέφτς | κλέβεις | ||
| λαλία | λαλιά, φωνή | ||
| λαλίαν | λαλιά, φωνή | ||
| λαρών’ | γιατρεύει, θεραπεύει | ||
| λέγ’ν’ | λένε | ||
| μακρά | (επιρρ.) μακριά, (επιθ.) μακρινά, απομακρυσμένα | ||
| μεκατίρι | αξία (ηθική), ποσότητα, ικανότητα | (ενικ.) miḳdār/ (πληθ.) meḳādīr/mawaqīdīr | |
| όλ’ | όλοι/ες/α | ||
| όλια | όλα | ||
| πα | πάλι, επίσης, ακόμα | ||
| πασ̌ά | πασά (βαθμός ή τίτλος τιμητικός ανώτατου πολιτικού ή στρατιωτικού επί Οθωμ. Αυτοκρατορίας), (καθομ.) άρχοντα, τιμητική προσφώνηση μεγαλύτερου αδελφού | paşa | |
| ποπαδίαν | παπαδιά | ||
| πρέπ’ | ταιριάζει/ω | ||
| σαεύ’νε | υπολογίζουν, εκτιμούν, λογαριάζουν | saymak | |
| στείλο | (προστ.) στείλε | ||
| στέκ’ς | στέκεσαι | ||
| τέρτι͜α | καημοί, βάσανα, στενοχώριες | dert | |
| ’τραγώδεσες | (ετραγώδεσες) τραγούδησες | ||
| τραγωδία | τραγούδι | ||
| τραγωδίαν | τραγούδι | ||
| τραγωδίας | τραγούδια | ||
| υεία | υγεία | ||
| χ̌αιρετίας | χαιρετίσματα | ||
| χατίρι | χάρη, σεβασμός, υπόληψη | hatır/ḫāṭir | |
| χώρας | ξένος/η/ο/οι γενικά, οι/το/τα μη οικείο/α, ξενιτειάς |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αδακέσ’ | εδώ γύρω, κάπου εδώ | ||
| ας σα | απ’ τα | ασό σα (από τα) | |
| ας σην | απ’ την | ασό σην (από την) | |
| γλυκύν | γλυκιά/ό | ||
| έ͜εις | έχεις | ||
| εγροικούν | καταλαβαίνουν | ||
| έμορφα | όμορφα | ||
| εσόν | δικός/ή/ό σου | ||
| ιεύ’νε | ταιριάζουν | uymak | |
| καρδίας | (τη, γεν.) καρδιάς, (τα, ονομ. πληθ.) καρδιές | ||
| κεμεντζ̌έ | λύρα | kemençe/kemānçe | |
| κλαινί͜εις | κάνεις κάποιον να κλάψει, στενοχωρείς | ||
| κλέφτς | κλέβεις | ||
| λαλία | λαλιά, φωνή | ||
| λαλίαν | λαλιά, φωνή | ||
| λαρών’ | γιατρεύει, θεραπεύει | ||
| λέγ’ν’ | λένε | ||
| μακρά | (επιρρ.) μακριά, (επιθ.) μακρινά, απομακρυσμένα | ||
| μεκατίρι | αξία (ηθική), ποσότητα, ικανότητα | (ενικ.) miḳdār/ (πληθ.) meḳādīr/mawaqīdīr | |
| όλ’ | όλοι/ες/α | ||
| όλια | όλα | ||
| πα | πάλι, επίσης, ακόμα | ||
| πασ̌ά | πασά (βαθμός ή τίτλος τιμητικός ανώτατου πολιτικού ή στρατιωτικού επί Οθωμ. Αυτοκρατορίας), (καθομ.) άρχοντα, τιμητική προσφώνηση μεγαλύτερου αδελφού | paşa | |
| ποπαδίαν | παπαδιά | ||
| πρέπ’ | ταιριάζει/ω | ||
| σαεύ’νε | υπολογίζουν, εκτιμούν, λογαριάζουν | saymak | |
| στείλο | (προστ.) στείλε | ||
| στέκ’ς | στέκεσαι | ||
| τέρτι͜α | καημοί, βάσανα, στενοχώριες | dert | |
| ’τραγώδεσες | (ετραγώδεσες) τραγούδησες | ||
| τραγωδία | τραγούδι | ||
| τραγωδίαν | τραγούδι | ||
| τραγωδίας | τραγούδια | ||
| υεία | υγεία | ||
| χ̌αιρετίας | χαιρετίσματα | ||
| χατίρι | χάρη, σεβασμός, υπόληψη | hatır/ḫāṭir | |
| χώρας | ξένος/η/ο/οι γενικά, οι/το/τα μη οικείο/α, ξενιτειάς |

