Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Έναν άστρεν εξέβεν σην ανατολήν, αρ’ έναν κι άλλο ’ξέβεν σο Τεβέποϊν Αρ’ έναν κι άλλο ’ξέβεν σο Καράκαπαν, αρ’ έναν κι άλλο ’ξέβεν σ’ Αρμαλού το Χὰν’ Σοφίτσα μ’, έξ’ μ’ εβγαίνεις και μη φαίνεσαι Τα παλληκάρι͜α κλαίγ’νε [ψ̌ήκα μ’] κι αραεύ’νε σε [γιαρ] Θειίτσα μ’, άνοιξον το τουλάπ’ [ωχ, πουλί μ’, ξαν αρνί μ’] και/αρ’ δος μα έναν μήλον [έλα, έλα, λέγω σε] Κατήβασον και το λετσ̌έκ’ [ωχ, πουλί μ’, ξαν αρνί μ’] ας ελέπω τον ήλιον [έλα, έλα, λέγω σε/σ̌κυλοκούταβον, γιαρ] Οπέρτς πα εφτωχός έμ’νε, [έι, πουλί μ’, ξαν αρνί μ’] οφέτος, τσ̌ιπ εχάθα [έλα, έλα, λέγω σε] Επέρα τη τσ̌άντα μ’ [και] σ’ ωμί μ’ [έι, πουλί μ’, ξαν αρνί μ’] για τα χωρία εχπάστα [έλα, έλα, λέγω σε, γιαρ]
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| άνοιξον | (προστ.) άνοιξε | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα |  |
| αραεύ’νε | ψάχνουν, αναζητούν, γυρεύουν | aramak |  |
| Αρμαλού το χὰν’ | το Χάνι του Αρμαλού (ή Αρμανλού), φημισμένο πανδοχείο στην περιοχή της Κρώμνης στον Πόντο | Harmanlı Han | |
| άστρεν | άστρο | ||
| γιαρ | αγαπητός/ή/ό, αγάπη | yâr |  |
| δος | δώσε | ||
| δος μα | δώσε μου | ||
| ελέπω | βλέπω | ||
| έμ’νε | ήμουν | ||
| έναν κι άλλο | άλλο ένα, ένα ακόμη | ||
| έξ’ | έξω • ο αριθμός έξι | ||
| εξέβεν | βγήκε, ανέβηκε | ||
| επέρα | πήρα | ||
| εφτωχός | φτωχός | ||
| εχάθα | χάθηκα | ||
| εχπάστα | αναχώρησα, κίνησα για | ||
| Καράκαπαν | ονομασία βουνού στην σημ. Τουρκία, στα ανατολικά όρια της Άνω Ματσούκας και με υψόμετρο 2,4 χλμ | Karakaban< kara (=μαύρο) + kaban (կաբան=κορυφή, απότομος λόφος) |  |
| κατήβασον | (προστ.) κατέβασε | ||
| κλαίγ’νε | κλαίνε | ||
| λετσ̌έκ’ | γυναικείο μαντίλι που χρησίμευε ως κάλυμμα κεφαλής δεμένο σε σχήμα τριγώνου | leçek<laçak | |
| ξαν | πάλι, ξανά | ||
| ’ξέβεν | (εξέβεν) βγήκε, ανέβηκε μτφ. προέκυψε | ||
| οπέρτς | πέρυσι | ||
| οφέτος | φέτος | ||
| πα | πάλι, επίσης, ακόμα | ||
| Τεβέποϊν | (ή Τεβέ-Μποΐ) ύψωμα στην περιοχή της Κρώμνης | deve boyun (κυριολ. λαιμός της καμήλας, μτφ. κάτι που έχει καμπυλωτό σχήμα)) | |
| τουλάπ’ | ντουλάπι | dolap/dūlāb |  |
| τσ̌ιπ | εντελώς, ολότελα, ακριβώς | ||
| χὰν’ | χάνι, πανδοχείο | han/ḫān | |
| χωρία | χωριά | ||
| ψ̌ήκα | ψυχούλα | ||
| ωμί | ώμος, ώμο |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| άνοιξον | (προστ.) άνοιξε | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| αραεύ’νε | ψάχνουν, αναζητούν, γυρεύουν | aramak | |
| Αρμαλού το χὰν’ | το Χάνι του Αρμαλού (ή Αρμανλού), φημισμένο πανδοχείο στην περιοχή της Κρώμνης στον Πόντο | Harmanlı Han | |
| άστρεν | άστρο | ||
| γιαρ | αγαπητός/ή/ό, αγάπη | yâr | |
| δος | δώσε | ||
| δος μα | δώσε μου | ||
| ελέπω | βλέπω | ||
| έμ’νε | ήμουν | ||
| έναν κι άλλο | άλλο ένα, ένα ακόμη | ||
| έξ’ | έξω • ο αριθμός έξι | ||
| εξέβεν | βγήκε, ανέβηκε | ||
| επέρα | πήρα | ||
| εφτωχός | φτωχός | ||
| εχάθα | χάθηκα | ||
| εχπάστα | αναχώρησα, κίνησα για | ||
| Καράκαπαν | ονομασία βουνού στην σημ. Τουρκία, στα ανατολικά όρια της Άνω Ματσούκας και με υψόμετρο 2,4 χλμ | Karakaban< kara (=μαύρο) + kaban (կաբան=κορυφή, απότομος λόφος) | |
| κατήβασον | (προστ.) κατέβασε | ||
| κλαίγ’νε | κλαίνε | ||
| λετσ̌έκ’ | γυναικείο μαντίλι που χρησίμευε ως κάλυμμα κεφαλής δεμένο σε σχήμα τριγώνου | leçek<laçak | |
| ξαν | πάλι, ξανά | ||
| ’ξέβεν | (εξέβεν) βγήκε, ανέβηκε μτφ. προέκυψε | ||
| οπέρτς | πέρυσι | ||
| οφέτος | φέτος | ||
| πα | πάλι, επίσης, ακόμα | ||
| Τεβέποϊν | (ή Τεβέ-Μποΐ) ύψωμα στην περιοχή της Κρώμνης | deve boyun (κυριολ. λαιμός της καμήλας, μτφ. κάτι που έχει καμπυλωτό σχήμα)) | |
| τουλάπ’ | ντουλάπι | dolap/dūlāb | |
| τσ̌ιπ | εντελώς, ολότελα, ακριβώς | ||
| χὰν’ | χάνι, πανδοχείο | han/ḫān | |
| χωρία | χωριά | ||
| ψ̌ήκα | ψυχούλα | ||
| ωμί | ώμος, ώμο |
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 