Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Αδά σον κατακέφαλον
λιθάρι͜α θα κυλίζω
Ατού στα/σα μὲσα σ’ τα λεγνά
τα χ̌έρι͜α μ’ θα τυλίζω
«Ήμαρτα» είπα σον Θεόν,
«τσ̌ίξο με, Παναΐα»
Τα τέρτι͜α και τα βάσανα
όλια εδώκες μίαν
Έλα απάν’ στο σ̌ύριγμα μ’,
έλ’ απάν’ στο λαλόπο μ’
Έλα τέρεν τα αίματα
πώς τρέχ’νε ας σο καρδόπο μ’
♫
Έλα να ποδεδίζω σε,
έλα να ποδεδί͜εις με
Σ’ εγκαλιόπο μ’ ετράνυνες,
ατώρα ’κ’ εγνωρί͜εις με
Εμέν οι λύκ’ εσάρεψαν
απάν’ κεσ’ στα Καμένα
Θα στείλω σε τα λώματα μ’,
τρυγόνα μ’, ματωμένα
Απέσ’ σο κεμεντζ̌όπο μου,
πουλόπο μ’, να εχώρ’νες
Τα γιορτινά τα λώματα σ’
καθημερ’νά να εφόρ’νες| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αδά | εδώ | ||
| απάν’ | πάνω | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| ας σο | απ’ το | ασό σο (από το) | |
| ατού | εκεί (σε τόπο ή σημείο που βρίσκεται σε κάποιο απόσταση) | ||
| ατώρα | τώρα | ||
| εγκαλιόπο | αγκαλίτσα | ||
| εγνωρί͜εις | γνωρίζεις | ||
| εδώκες | έδωσες | ||
| εσάρεψαν | τύλιξαν, περικύκλωσαν, άρεσαν | sarmak |  |
| ετράνυνες | μεγάλωσες, ανατράφηκες | τρανόω-ῶ |  |
| εφόρ’νες | φορούσες | ||
| εχώρ’νες | χωρούσες | ||
| ήμαρτα | ήμαρτον, δηλωτικό μετάνοιας, από τον αόριστο β΄ του αρχαίου ρήματος ἁμαρτάνω (αμάρτησα), έκφ. έλα σα ήμαρτα=μετανόησε | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| καθημερ’νά | καθημερινά | ||
| Καμένα | περιοχή κοντά στην Παναγία Σουμελά | ||
| καρδόπο | καρδούλα | ||
| κατακέφαλον | στραμμένο προς τα κάτω, απότομο κατήφορο, μεταφ. παμπόνηρο | ||
| κεμεντζ̌όπο | (υποκορ.) λύρα | kemençe/kemānçe |  |
| κυλίζω | κυλάω | ||
| λαλόπο | φωνούλα | ||
| λεγνά | λιγνά | ||
| λιθάρι͜α | λιθάρια, πέτρες | ||
| λύκ’ | λύκοι/λύκου | ||
| λώματα | ρούχα | λῶμα/λωμάτιον | |
| μὲσα | (τα) η μέση | ||
| μίαν | μια φορά | ||
| να ποδεδίζω | να χαρώ κπ | ||
| όλια | όλα | ||
| Παναΐα | Παναγιά | ||
| ποδεδί͜εις | (ενεργ. και μέση) χαίρεσαι, απολαμβάνεις, προσκυνάς | από+δέδιν (<δείδω=φοβάμαι, ανησυχώ) | |
| ποδεδίζω | (ενεργ. και μέση) χαίρομαι, απολαμβάνω, προσκυνώ | από+δέδιν (<δείδω=φοβάμαι, ανησυχώ) | |
| ποδεδίζω σε | να σε χαρώ | από+δέδιν (<δείδω=φοβάμαι, ανησυχώ) | |
| πουλόπο | πουλάκι | ||
| σ̌ύριγμα | σφύριγμα | σῦριγξ | |
| τέρεν | (προστ.) κοίταξε | ||
| τέρτι͜α | καημοί, βάσανα, στενοχώριες | dert | |
| τρέχ’νε | τρέχουν | ||
| τρυγόνα | το πουλί τρυγόνι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | τρυγών<τρύζω | |
| τσ̌ίξο | (προστ.) λυπήσου, συμπόνεσε | acımak | |
| τυλίζω | τυλίγω |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αδά | εδώ | ||
| απάν’ | πάνω | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| ας σο | απ’ το | ασό σο (από το) | |
| ατού | εκεί (σε τόπο ή σημείο που βρίσκεται σε κάποιο απόσταση) | ||
| ατώρα | τώρα | ||
| εγκαλιόπο | αγκαλίτσα | ||
| εγνωρί͜εις | γνωρίζεις | ||
| εδώκες | έδωσες | ||
| εσάρεψαν | τύλιξαν, περικύκλωσαν, άρεσαν | sarmak | |
| ετράνυνες | μεγάλωσες, ανατράφηκες | τρανόω-ῶ | |
| εφόρ’νες | φορούσες | ||
| εχώρ’νες | χωρούσες | ||
| ήμαρτα | ήμαρτον, δηλωτικό μετάνοιας, από τον αόριστο β΄ του αρχαίου ρήματος ἁμαρτάνω (αμάρτησα), έκφ. έλα σα ήμαρτα=μετανόησε | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| καθημερ’νά | καθημερινά | ||
| Καμένα | περιοχή κοντά στην Παναγία Σουμελά | ||
| καρδόπο | καρδούλα | ||
| κατακέφαλον | στραμμένο προς τα κάτω, απότομο κατήφορο, μεταφ. παμπόνηρο | ||
| κεμεντζ̌όπο | (υποκορ.) λύρα | kemençe/kemānçe | |
| κυλίζω | κυλάω | ||
| λαλόπο | φωνούλα | ||
| λεγνά | λιγνά | ||
| λιθάρι͜α | λιθάρια, πέτρες | ||
| λύκ’ | λύκοι/λύκου | ||
| λώματα | ρούχα | λῶμα/λωμάτιον | |
| μὲσα | (τα) η μέση | ||
| μίαν | μια φορά | ||
| να ποδεδίζω | να χαρώ κπ | ||
| όλια | όλα | ||
| Παναΐα | Παναγιά | ||
| ποδεδί͜εις | (ενεργ. και μέση) χαίρεσαι, απολαμβάνεις, προσκυνάς | από+δέδιν (<δείδω=φοβάμαι, ανησυχώ) | |
| ποδεδίζω | (ενεργ. και μέση) χαίρομαι, απολαμβάνω, προσκυνώ | από+δέδιν (<δείδω=φοβάμαι, ανησυχώ) | |
| ποδεδίζω σε | να σε χαρώ | από+δέδιν (<δείδω=φοβάμαι, ανησυχώ) | |
| πουλόπο | πουλάκι | ||
| σ̌ύριγμα | σφύριγμα | σῦριγξ | |
| τέρεν | (προστ.) κοίταξε | ||
| τέρτι͜α | καημοί, βάσανα, στενοχώριες | dert | |
| τρέχ’νε | τρέχουν | ||
| τρυγόνα | το πουλί τρυγόνι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | τρυγών<τρύζω | |
| τσ̌ίξο | (προστ.) λυπήσου, συμπόνεσε | acımak | |
| τυλίζω | τυλίγω |
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 