Όντες εγνώρτσα σε
Στιχουργοί: Ελένη Καραπατσακίδου | Νίκος Καραπατσακίδης | Παραδοσιακό
Συνθέτες: Νίκος Μαυρίδης
Στιχουργοί: Ελένη Καραπατσακίδου | Νίκος Καραπατσακίδης | Παραδοσιακό
Συνθέτες: Νίκος Μαυρίδης
Σον δρόμον σίτι͜α επέγ’νεν
φιστάν’ εφόρ’νεν ρόζ’κον¹
Και ντ’ έμορφα ιεύ’ α̤τεν
και η φιλέ² το πόζ’κον¹
Έναν έμορφον κομμάτ’
τυραννίζ’ τ’ εμόν τ’ ομμάτ’
Έναν έμορφον κορτσόπον
τυραννίζ’ τ’ εμόν το ψ̌όπον
Εσέν όντες εγνώρτσα σε
έμαθα ποίος είμαι
Έμαθα ντό έν’³ η ζωή,
ντό ψαλαφά, ντό δί’ με
Έναν έμορφον κομμάτ’
τυραννίζ’ τ’ εμόν τ’ ομμάτ’
Έναν έμορφον κορτσόπον
τυραννίζ’ τ’ εμόν το ψ̌όπον
Και μετ’ εσέν που πορπατεί
’κι πουσ̌μανεύ’ καμίαν
’Κι χάται, ’κι δελι͜άεται
τη νύχταν ση σκοτίαν
Έναν έμορφον κομμάτ’
τυραννίζ’ τ’ εμόν τ’ ομμάτ’
Έναν έμορφον κορτσόπον
τυραννίζ’ τ’ εμόν το ψ̌όπον| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| α̤τεν | αυτήν | ||
| δελι͜άεται | περιπλέκεται, μπερδεύεται, σκοντάφτει | θηλιάζω<θῆλυς |  |
| δί’ | δίνει | ||
| εγνώρτσα | γνώρισα | ||
| εμόν | δικός/ή/ό μου | ἐμοῦ | |
| έμορφα | όμορφα | ||
| έμορφον | όμορφο | ||
| έν’ | είναι | ||
| επέγ’νεν | πήγαινε, προχωρούσε, έφευγε | ||
| εφόρ’νεν | φορούσε | ||
| ιεύ’ | ταιριάζει | uymak |  |
| καμίαν | ποτέ | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κορτσόπον | κοριτσάκι | ||
| μετ’ | μαζί με (με αιτιατική), με (τρόπος) | ||
| ομμάτ’ | μάτι | ||
| όντες | όταν | ||
| ποίος | (ερωτημ.) ποιός, (αναφ.αντων.) όποιος | ||
| πορπατεί | περπατάει | ||
| πουσ̌μανεύ’ | μετανιώνει | pişman olmak<paşmān |  |
| σίτι͜α | καθώς, ενώ | σόταν<εις όταν | |
| σκοτίαν | σκοτάδι | ||
| τυραννίζ’ | τυραννάει, ταλαιπωρεί | ||
| φιστάν’ | φουστάνι | fistan<fustān |  |
| χάται | χάνεται | ||
| ψαλαφά | αναζητά, ζητά, ζητά σε γάμο | ||
| ψ̌όπον | ψυχούλα |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| α̤τεν | αυτήν | ||
| δελι͜άεται | περιπλέκεται, μπερδεύεται, σκοντάφτει | θηλιάζω<θῆλυς | |
| δί’ | δίνει | ||
| εγνώρτσα | γνώρισα | ||
| εμόν | δικός/ή/ό μου | ἐμοῦ | |
| έμορφα | όμορφα | ||
| έμορφον | όμορφο | ||
| έν’ | είναι | ||
| επέγ’νεν | πήγαινε, προχωρούσε, έφευγε | ||
| εφόρ’νεν | φορούσε | ||
| ιεύ’ | ταιριάζει | uymak | |
| καμίαν | ποτέ | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κορτσόπον | κοριτσάκι | ||
| μετ’ | μαζί με (με αιτιατική), με (τρόπος) | ||
| ομμάτ’ | μάτι | ||
| όντες | όταν | ||
| ποίος | (ερωτημ.) ποιός, (αναφ.αντων.) όποιος | ||
| πορπατεί | περπατάει | ||
| πουσ̌μανεύ’ | μετανιώνει | pişman olmak<paşmān | |
| σίτι͜α | καθώς, ενώ | σόταν<εις όταν | |
| σκοτίαν | σκοτάδι | ||
| τυραννίζ’ | τυραννάει, ταλαιπωρεί | ||
| φιστάν’ | φουστάνι | fistan<fustān | |
| χάται | χάνεται | ||
| ψαλαφά | αναζητά, ζητά, ζητά σε γάμο | ||
| ψ̌όπον | ψυχούλα |
¹ Τα «ροζ» και «boz» λειτουργούν ήδη ως άκλιτα επίθετα χρώματος· οι τύποι «ρόζ’κον» και «πόζ’κον» αποτελούν περιττούς και ατεκμηρίωτους αναλογικούς σχηματισμούς, προφανώς επινοημένους για τις ανάγκες του μέτρου & της ομοιοκαταληξίας. ² «φιλέ»: νεότερο δάνειο της νεοελληνικής για το διχτυωτό κάλυμμα μαλλιών (γαλλ. filet). Η χρήση του με θηλυκό άρθρο («η φιλέ») αντανακλά νεοελληνική λαϊκή προσαρμογή γένους και όχι ποντιακή λεξιλογική παράδοση. Το αντικείμενο αυτό δεν αποτελεί παραδοσιακό στοιχείο του ιστορικού ποντιακού ενδυματολογικού λεξιλογίου. ³ Ακούγεται πιθ. εκ παραδρομής να τραγουδάει «είν’ η ζωή» αντί του ορθού «έν’» για το γ’ ενικό στην ποντιακή, όπου διακρίνεται το «έν’» (ενικός) από το «είν’» (πληθυντικός).
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 