Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Ένα ψυχόν ψυχομαχεί στου καραβιού την πρύμη Δεν έχει μάνα να τον κλαί’, κύρη να τον λυπάται Δεν έχει αδέρφια καρδιακά να τον καρδι͜οπονούνε Κλαίει ατον νύχτα και αυγή κι άστρο με το φεγγάρι Κλαίει ατον καπιτάνος του
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| καπιτάνος | καπετάνιος |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| καπιτάνος | καπετάνιος |
Στίχοι που παραλείφθηκαν κατά τη φωνογράφηση: ...και ο καραβοκύρης -Σήκω, βρε ναύτη μου καλέ κι άξιο μου παλληκάρι -Κι εγώ σας λέω δε μπορώ κι εσείς μου λέτε σήκω Για πιάτε με να σηκωθώ, για πιάτε με να κάτσω Για φέρτε με τη χάρτα μου και το χρυσόν κουμπάσο Να κουμπασάρω τον καιρό, να κατεβώ λιμιώνα Θωρείς εκείνο το βουνό το βαριοχιονισμένο Κι εκεί να πάμ’ ν’ αράξουμε κι εκεί να κατεβούμε Σαν αποθάνω θάψε με σ’ έναν ψελόν τσαΐρι Όταν περνά η μάνα μου να βάλ’ έναν καντήλα Όταν περνούν τ’ αδέλφια μου να βάλουνε το λάδι Κι όταν περνά η κάλη μου ν’ ανάφτει την καντήλα -Κρίμα στον γιο, κρίμα στον γιο κρίμα στο παλληκάρι Κρίμα στης χ̌έρας τον υγιό της ορφανής τον άντρα Αφηγηματικό τραγούδι, σχεδόν μοιρολόι. Παραλλαγές του τραγουδιού απαντώνται με διαφορετικούς τίτλους, όπως «Ναυτόπουλο ψυχομαχεί» ή «Ο γεμιτζής αρρώστησε», και εντοπίζονται από τη Θράκη έως τα μικρασιατικά παράλια και τα Δωδεκάνησα. Στις ναυτικές πόλεις του Πόντου, ωστόσο, εμφανίζεται με τίτλους, όπως «Ξενούτσικος ψυχομαχεί» (Ινέπολη, Κερασούντα, Τρίπολη). Παραλλαγή του υπάρχει καταγεγραμμένη από τον Γεώργιο Βαλαβάνη στα Λαογραφικά Κερασούντος. Το τραγούδι αποδίδει ομάδα τραγουδιστριών από την Οινόη (Σεβαστή Γρηγοριάδου, Δέσποινα Θεοδώρου, Δέσποινα Λεόγλου, Αναστασία Σεργιανόγλου, Ελένη Κουβαρντά, Ελπινίκη Μιστοπούλου).
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 