Στιχουργοί: Γιώργος Σιαπανίδης
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Θα ’ίνουμαι χαμαιλετάρτς, θ’ αλέθω τα κοκκόπα Το καπίτσ’ να χαρτσεύ’ ατο αποπίσ’ σα κορτσόπα Κι όντες θα πάω σην καβέν με τ’ άσπρον το καμίσ’ ι-μ’ και την ὼρα μ’ το Serkisoff¹ θα ρούζ’νε αποπίσ’ ι-μ’ Ο νους ατουν πάντα σ’ εμέν και τ’ εμόν σην Ελένεν Τα γεσιρλούκια ντ’ έσυρεν κανείς τιδέν ’κι ’ξέρ’νε Ατώρα έρχουνταν σο νου μ’, έχω βαρύν καρδίαν Ήμαρτα, ρίζα μ’, ήμαρτα, ’κ’ ευρήκω παρ’γορίαν
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αποπίσ’ | από πίσω | ||
| ατουν | τους | ||
| ατώρα | τώρα | ||
| γεσιρλούκια | κυριολ. αιχμαλωσία, υποδούλωση, μτφ. συναισθηματική υποδούλωση, εξάρτηση, μτφ. ταλαιπωρίες, κακουχίες | esirlık<esīr | |
| εμόν | δικός/ή/ό μου | ἐμοῦ | |
| έρχουνταν | έρχονται | ||
| έσυρεν | έσυρε, τράβηξε, έριξε | ||
| ευρήκω | βρίσκω | ||
| ήμαρτα | ήμαρτον, δηλωτικό μετάνοιας, από τον αόριστο β΄ του αρχαίου ρήματος ἁμαρτάνω (αμάρτησα), έκφ. έλα σα ήμαρτα=μετανόησε | ||
| ’ίνουμαι | γίνομαι | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| καβέν | καφέ, καφενείον | kahve | |
| καμίσ’ | πουκάμισο | καμίσιον<camisia=λινό ρούχο | |
| καπίτσ’ | το αλεστικό δικαίωμα του μυλωνά, για αλεστικό δικαίωμα ο μυλωνάς κρατούσε ένα ποσοστό από το αλεύρι, γιατί οι περισσότεροι προτιμούσαν αυτόν τον τρόπο της πληρωμής από το να του δώσουν χρήματα | καπίθη < Αρχ. Ελλ. < Μέσ. Περσ. kpyc/kabīz < Συρ./Αραμ. qəp̄īzā < Δημ.Αιγυπτ. kpḏ («100 ml, ξηρ. ή υγρ.») < πιθ. Ακκ. /kappu/ («χέρι, μικρό σκεύος») | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κοκκόπα | (υποκορ.) σιτάρια, κόκκοι σιταριού | ||
| κορτσόπα | κοριτσάκια | ||
| ’ξέρ’νε | (εξέρ’νε) ξέρουν, γνωρίζουν | ||
| όντες | όταν | ||
| παρ’γορίαν | παρηγοριά | ||
| ρούζ’νε | πέφτουν | ||
| τιδέν | τίποτα | ||
| χαμαιλετάρτς | μυλωνάς | ||
| χαρτσεύ’ | ξοδεύω/ει | ||
| ὼρα | ρολόι |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αποπίσ’ | από πίσω | ||
| ατουν | τους | ||
| ατώρα | τώρα | ||
| γεσιρλούκια | κυριολ. αιχμαλωσία, υποδούλωση, μτφ. συναισθηματική υποδούλωση, εξάρτηση, μτφ. ταλαιπωρίες, κακουχίες | esirlık<esīr | |
| εμόν | δικός/ή/ό μου | ἐμοῦ | |
| έρχουνταν | έρχονται | ||
| έσυρεν | έσυρε, τράβηξε, έριξε | ||
| ευρήκω | βρίσκω | ||
| ήμαρτα | ήμαρτον, δηλωτικό μετάνοιας, από τον αόριστο β΄ του αρχαίου ρήματος ἁμαρτάνω (αμάρτησα), έκφ. έλα σα ήμαρτα=μετανόησε | ||
| ’ίνουμαι | γίνομαι | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| καβέν | καφέ, καφενείον | kahve | |
| καμίσ’ | πουκάμισο | καμίσιον<camisia=λινό ρούχο | |
| καπίτσ’ | το αλεστικό δικαίωμα του μυλωνά, για αλεστικό δικαίωμα ο μυλωνάς κρατούσε ένα ποσοστό από το αλεύρι, γιατί οι περισσότεροι προτιμούσαν αυτόν τον τρόπο της πληρωμής από το να του δώσουν χρήματα | καπίθη < Αρχ. Ελλ. < Μέσ. Περσ. kpyc/kabīz < Συρ./Αραμ. qəp̄īzā < Δημ.Αιγυπτ. kpḏ («100 ml, ξηρ. ή υγρ.») < πιθ. Ακκ. /kappu/ («χέρι, μικρό σκεύος») | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κοκκόπα | (υποκορ.) σιτάρια, κόκκοι σιταριού | ||
| κορτσόπα | κοριτσάκια | ||
| ’ξέρ’νε | (εξέρ’νε) ξέρουν, γνωρίζουν | ||
| όντες | όταν | ||
| παρ’γορίαν | παρηγοριά | ||
| ρούζ’νε | πέφτουν | ||
| τιδέν | τίποτα | ||
| χαμαιλετάρτς | μυλωνάς | ||
| χαρτσεύ’ | ξοδεύω/ει | ||
| ὼρα | ρολόι |
¹ Ονομαστή μάρκα ρολογιών τσέπης κατά την οθωμανική περίοδο
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 