Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Έναν άστρον εξέβεν σην ανατολήν Αρ’ κι άλλ’ έναν κι άλλο εξέβεν σο Τεβέποϊν Κι άλλ’ έναν κι άλλο εξέβεν σο Καράκαπαν Αρ’ κι άλλ’ έναν κι άλλο εξέβεν σ’ Αρμαλού το χὰν’ Σοφίτσα μ’, έξ’ μ’ εβγαίνεις και μη φαίνεσαι Ελέπ’νε σε και τ’ άστρα και μαραίνεσαι Ελέπ’ σε -ν- και -ν- ο ήλον και -ν- ηλαίνεσαι [γιαρ] Λισάφ’, άνοιξον το τουλάπ’ [Ωχ! Και πουλί μ’, ξαν, αρνί μ’!] και δὼμα ένα μήλον [Να λελεύω σε] Άνοιξον το παράθυρο σ’ [Ωχ! Και πουλί μ’, ξαν, αρνί μ’!] ας ελέπ’ σε -ν- ο ήλεν [Κομμενόχρονον, γιαρ] Απ’ ουρανού χαρτίν έρθεν, [Ωχ! Και πουλί μ’, ξαν, αρνί μ’!] οφέτος θα γυρεύω [Κομμενόχρονον, γιαρ] Τρία κουκούτσ̌ι͜α άλατα [Ωχ! Και πουλί μ’, ξαν, αρνί μ’!] αρνόπο μ’ να γητεύω [Ωχ! Και ν’ αηλί εμέν!]
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αηλί | αλίμονο | ἀ- + μεσαιωνική ελληνική ἠλί < εβραϊκά אל (θεός) | |
| άλατα | αλάτια | ||
| άνοιξον | (προστ.) άνοιξε | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| Αρμαλού το χὰν’ | το Χάνι του Αρμαλού (ή Αρμανλού), φημισμένο πανδοχείο στην περιοχή της Κρώμνης στον Πόντο | Harmanlı Han | |
| αρνόπο | αρνάκι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | ||
| γητεύω | ξορκίζω, ξεματιάζω, κάνω γητειές προς θεραπεία κπ | ||
| γιαρ | αγαπητός/ή/ό, αγάπη | yâr | |
| γυρεύω | επαιτώ, ζητιανεύω | ||
| δὼμα | δώσε μου | ||
| ελέπ’ | βλέπει/βλέπω | ||
| ελέπ’νε | βλέπουνε | ||
| έναν κι άλλο | άλλο ένα, ένα ακόμη | ||
| έξ’ | έξω ή ο αριθμός έξι | ||
| εξέβεν | βγήκε, ανέβηκε | ||
| έρθεν | ήρθε | ||
| ηλαίνεσαι | παθαίνεις ηλίαση | ||
| ήλεν | ήλιος/ήλιο | ||
| Καράκαπαν | ονομασία βουνού στην σημ. Τουρκία, στα ανατολικά όρια της Άνω Ματσούκας και με υψόμετρο 2,4 χλμ | Karakaban< kara (=μαύρο) + kaban (կաբան=κορυφή, απότομος λόφος) | |
| κομμενόχρονον | αυτό που είθε να του κοπούν τα χρόνια | ||
| κουκούτσ̌ι͜α | κουκούτσια, σβώλοι, πολύ μικρές ποσότητες | cucuzza | |
| λελεύω | χαίρομαι | ||
| Λισάφ’ | Ελισσάβετ | ||
| ν’ αηλί | αλίμονο | μεσαιων. ελλ. ἀλί<ἀ- + ἠλί (εβραϊκά אל)= θεός | |
| ξαν | πάλι, ξανά | ||
| οφέτος | φέτος | ||
| Τεβέποϊν | (ή Τεβέ-Μποΐ) ύψωμα στην περιοχή της Κρώμνης | deve boyun (κυριολ. λαιμός της καμήλας, μτφ. κάτι που έχει καμπυλωτό σχήμα)) | |
| τουλάπ’ | ντουλάπι | dolap/dūlāb | |
| χὰν’ | χάνι, πανδοχείο | han/ḫān |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αηλί | αλίμονο | ἀ- + μεσαιωνική ελληνική ἠλί < εβραϊκά אל (θεός) | |
| άλατα | αλάτια | ||
| άνοιξον | (προστ.) άνοιξε | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| Αρμαλού το χὰν’ | το Χάνι του Αρμαλού (ή Αρμανλού), φημισμένο πανδοχείο στην περιοχή της Κρώμνης στον Πόντο | Harmanlı Han | |
| αρνόπο | αρνάκι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | ||
| γητεύω | ξορκίζω, ξεματιάζω, κάνω γητειές προς θεραπεία κπ | ||
| γιαρ | αγαπητός/ή/ό, αγάπη | yâr | |
| γυρεύω | επαιτώ, ζητιανεύω | ||
| δὼμα | δώσε μου | ||
| ελέπ’ | βλέπει/βλέπω | ||
| ελέπ’νε | βλέπουνε | ||
| έναν κι άλλο | άλλο ένα, ένα ακόμη | ||
| έξ’ | έξω ή ο αριθμός έξι | ||
| εξέβεν | βγήκε, ανέβηκε | ||
| έρθεν | ήρθε | ||
| ηλαίνεσαι | παθαίνεις ηλίαση | ||
| ήλεν | ήλιος/ήλιο | ||
| Καράκαπαν | ονομασία βουνού στην σημ. Τουρκία, στα ανατολικά όρια της Άνω Ματσούκας και με υψόμετρο 2,4 χλμ | Karakaban< kara (=μαύρο) + kaban (կաբան=κορυφή, απότομος λόφος) | |
| κομμενόχρονον | αυτό που είθε να του κοπούν τα χρόνια | ||
| κουκούτσ̌ι͜α | κουκούτσια, σβώλοι, πολύ μικρές ποσότητες | cucuzza | |
| λελεύω | χαίρομαι | ||
| Λισάφ’ | Ελισσάβετ | ||
| ν’ αηλί | αλίμονο | μεσαιων. ελλ. ἀλί<ἀ- + ἠλί (εβραϊκά אל)= θεός | |
| ξαν | πάλι, ξανά | ||
| οφέτος | φέτος | ||
| Τεβέποϊν | (ή Τεβέ-Μποΐ) ύψωμα στην περιοχή της Κρώμνης | deve boyun (κυριολ. λαιμός της καμήλας, μτφ. κάτι που έχει καμπυλωτό σχήμα)) | |
| τουλάπ’ | ντουλάπι | dolap/dūlāb | |
| χὰν’ | χάνι, πανδοχείο | han/ḫān |
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 