Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Εσ̌ύριζα τα πρόατα μ’,
έμπρου κιάν’ η Κιαλίτσα
Τ’ εμόν την καρδι͜ά έκαψεν
έμορφος τρυγονίτσα
-Μαύρε Σαχπαζάρ’
Κουτνίν σπαρέλ’ θα ’φτάγω σε,
κουμάσ̌’ Χατσαβερίτ’κον
Ράψην να έχ̌’ Καπίκεης
και χάρτσ̌ιν Λιβερίτ’κον
Σο χωραφάκρι σ’ εκάθουμ’
αρ’ άμον χωμολέας
Εκάθουμ’ και -ν- εμέτρανα
τσ’ εγάπ’ς τα μακελλέας
Σον Θεόν βαρύν να μη έν’
κάτ’ θα λέω, παιδία
Ο θάνατον ’κι σύρκεται,
τσ’ εγάπ’ς αροθυμία
Ανάθεμα, ανάθεμα,
αναθεματιγμένον
Θέλω να καλατσ̌εύω σε,
’κι θέλτς με αφορισμένον
Εφόρεσεν κι ενέλλαξεν
ση μάνας ατ’ς επέγ’νεν
Εντώκεν κι ετυλίε με,
η πεθερά τ’ς ετέρ’νεν| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα |  |
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| αροθυμία | νοσταλγία | ||
| ατ’ς | αυτής/της ή αυτούς/τους | ||
| αφορισμένον | αφορισμένο, αναθεματισμένο | ||
| εγάπ’ς | αγάπης | ||
| εκάθουμ’ | καθόμουν | ||
| εμέτρανα | μετρούσα | ||
| εμόν | δικός/ή/ό μου | ἐμοῦ | |
| έμορφος | όμορφος/η | ||
| έμπρου | εμπρός, μπροστά | ||
| έν’ | είναι | ||
| ενέλλαξεν | φόρεσε καλά/γιορτινά ρούχα | ||
| εντώκεν | χτύπησε | ||
| επέγ’νεν | πήγαινε, προχωρούσε, έφευγε | ||
| εσ̌ύριζα | σφύριζα | ||
| ετέρ’νεν | κοιτούσε | ||
| ετυλίε | τυλίχθηκε | ||
| εφόρεσεν | φόρεσε ρούχα | ||
| έχ̌’ | έχει | ||
| θάνατον | θάνατος | ||
| θέλτς | θέλεις | ||
| καλατσ̌εύω | μιλάω, συνομιλώ, συζητώ | keleci=καλός λόγος (Παλαιά Τουρκική Ανατολίας) |  |
| κάτ’ | κάτι | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κιάν’ | και άνω, και εξής, και πέρα | ||
| κουμάσ̌’ | υφαντό υλικό από βαμβάκι, μαλλί, μετάξι κ.λπ. που υφαίνεται σε μηχανή, δαντέλα | kumaş/ḳumāş |  |
| κουτνίν | είδος χοντρού, στενού υφάσματος υφασμένου από βαμβάκι ή από βαμβάκι αναμεμειγμένο με μετάξι | kutnu/ḳuṭnī<qutn (قُطْن)=βαμβάκι | |
| μακελλέας | σκαπανιές, τσαπιές | μάκελλος/μακέλλῃ (μία + κέλλω=κόψιμο μιας κατεύθυνσης, μιας πλευράς) | |
| παιδία | παιδιά | ||
| πρόατα | πρόβατα | ||
| ράψην | ραφή | ||
| σπαρέλ’ | μέρος γυναικείας ενδυμασίας αυτοτελές που χρησιμεύει ως κάλυμμα του στήθους | spalliera |  |
| σύρκεται | τραβιέται, αντέχεται | ||
| τρυγονίτσα | (υποκορ.) το πουλί τρυγόνι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | τρυγών<τρύζω | |
| τσ’ | (ως τση, άρθρο γεν. ενικού) του/της, (ως τσοι, άρθρο αιτ. πληθ.) τις, (ως ερωτημ. τσί;) ποιός; | ||
| ’φτάγω | (ευτάγω) κάνω, φτιάχνω | εὐθειάζω | |
| χάρτσ̌ιν | συμπληρωματικό ή διακοσμητικό σιρίτιο που χρησιμοποιείται κατά το ράψιμο ρούχων | harç<ḫarc | |
| χωμολέας | το έντομο μυρμηκολέων | χῶμα + λέων | |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| αροθυμία | νοσταλγία | ||
| ατ’ς | αυτής/της ή αυτούς/τους | ||
| αφορισμένον | αφορισμένο, αναθεματισμένο | ||
| εγάπ’ς | αγάπης | ||
| εκάθουμ’ | καθόμουν | ||
| εμέτρανα | μετρούσα | ||
| εμόν | δικός/ή/ό μου | ἐμοῦ | |
| έμορφος | όμορφος/η | ||
| έμπρου | εμπρός, μπροστά | ||
| έν’ | είναι | ||
| ενέλλαξεν | φόρεσε καλά/γιορτινά ρούχα | ||
| εντώκεν | χτύπησε | ||
| επέγ’νεν | πήγαινε, προχωρούσε, έφευγε | ||
| εσ̌ύριζα | σφύριζα | ||
| ετέρ’νεν | κοιτούσε | ||
| ετυλίε | τυλίχθηκε | ||
| εφόρεσεν | φόρεσε ρούχα | ||
| έχ̌’ | έχει | ||
| θάνατον | θάνατος | ||
| θέλτς | θέλεις | ||
| καλατσ̌εύω | μιλάω, συνομιλώ, συζητώ | keleci=καλός λόγος (Παλαιά Τουρκική Ανατολίας) | |
| κάτ’ | κάτι | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κιάν’ | και άνω, και εξής, και πέρα | ||
| κουμάσ̌’ | υφαντό υλικό από βαμβάκι, μαλλί, μετάξι κ.λπ. που υφαίνεται σε μηχανή, δαντέλα | kumaş/ḳumāş | |
| κουτνίν | είδος χοντρού, στενού υφάσματος υφασμένου από βαμβάκι ή από βαμβάκι αναμεμειγμένο με μετάξι | kutnu/ḳuṭnī<qutn (قُطْن)=βαμβάκι | |
| μακελλέας | σκαπανιές, τσαπιές | μάκελλος/μακέλλῃ (μία + κέλλω=κόψιμο μιας κατεύθυνσης, μιας πλευράς) | |
| παιδία | παιδιά | ||
| πρόατα | πρόβατα | ||
| ράψην | ραφή | ||
| σπαρέλ’ | μέρος γυναικείας ενδυμασίας αυτοτελές που χρησιμεύει ως κάλυμμα του στήθους | spalliera | |
| σύρκεται | τραβιέται, αντέχεται | ||
| τρυγονίτσα | (υποκορ.) το πουλί τρυγόνι, χαϊδευτική προσφώνηση γυναίκας | τρυγών<τρύζω | |
| τσ’ | (ως τση, άρθρο γεν. ενικού) του/της, (ως τσοι, άρθρο αιτ. πληθ.) τις, (ως ερωτημ. τσί;) ποιός; | ||
| ’φτάγω | (ευτάγω) κάνω, φτιάχνω | εὐθειάζω | |
| χάρτσ̌ιν | συμπληρωματικό ή διακοσμητικό σιρίτιο που χρησιμοποιείται κατά το ράψιμο ρούχων | harç<ḫarc | |
| χωμολέας | το έντομο μυρμηκολέων | χῶμα + λέων | |
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 