
Στιχουργοί: Αναστασία Μαχαιρίδου
Συνθέτες: Δημήτρης Δαμιανίδης
Πώς ταγιανί͜εις, Σ̌ιχούνα μου,
και μαυρύντς την καρδία μ’,
κι ευτάς με τη κλαμάτ’ παιδίν
ρουγμένον ση φωτίαν
Άπλωσον το χ̌ερόπο σου,
γιανλάεψον απάν’ ι-μ’
κι όθεν ανεφορίας είν’
σ’ εμέν θ’ ευρήκ’ς τερμάνιν
Όντες βραδύν’ ο βραδι͜ανόν
το νούνιγμα μ’ θαλύνει
Πώς να ινι͜ανεύ’ς σην εγάπη μ’
κι η ψ̌η σ’ να τρυφερύνει;
Άπλωσον το χ̌ερόπο σου,
γιανλάεψον απάν’ ι-μ’
κι όθεν ανεφορίας είν’
σ’ εμέν θ’ ευρήκ’ς τερμάνιν
Εγάπη σ’ μαϊσσωμένον έν’
και πώς ν’ απομαϊσσούται
Ευδία πώς να ’ίνεται
τ’ ομούτ’ ν’ αποδεισούται¹;
Άπλωσον το χ̌ερόπο σου,
γιανλάεψον απάν’ ι-μ’
κι όθεν ανεφορίας είν’
σ’ εμέν θ’ ευρήκ’ς τερμάνιν| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| ανεφορίας | ανηφοριές | ||
| απάν’ | πάνω | ||
| άπλωσον | (προστ.) άπλωσε | ||
| απομαϊσσούται | ξεμαγεύεται | ||
| βραδι͜ανόν | το βράδυ | ||
| βραδύν’ | βραδιάζει | ||
| γιανλάεψον | (προστ.) γείρε, κάνε στο πλάι, πλεύρισε | yanlamak | |
| εγάπη | αγάπη | ||
| είν’ | (για πληθ.) είναι | ||
| έν’ | είναι | ||
| ευδία | καλοκαιρία | ||
| ευρήκ’ς | βρίσκεις | ||
| ευτάς | κάνεις, φτιάχνεις | εὐθειάζω | |
| θαλύνει | (για φυτό) βγάζει κλαδιά και φύλλα, βλασταίνει | θαλύνω<θάλλω | |
| ’ίνεται | γίνεται | ||
| ινι͜ανεύ’ς | πιστεύεις, εμπιστεύεσαι | inanmak | |
| μαϊσσωμένον | μαγεμένο | ||
| μαυρύντς | μαυρίζεις | ||
| νούνιγμα | σκέψη | ||
| όθεν | όπου, οπουδήποτε, σε όποιον | ||
| ομούτ’ | ελπίδα | umut | |
| όντες | όταν | ||
| ρουγμένον | ριγμένο | ||
| Σ̌ιχούνα | γυναικείο όνομα (αναφ. ηρωίδα παραμυθιού), αγελάδα που έχει λείο και στρωτό τρίχωμα | ||
| ταγιανί͜εις | αντέχεις, βαστάς, υπομένεις | dayanmak | |
| τερμάνιν | θεραπεία, γιατρικό, μτφ. δύναμη, ψυχική αντοχή, ενέργεια, μτφ. παρηγοριά | derman/darmān | |
| τη κλαμάτ’ | για κλάματα, σε κακή κατάσταση, αξιολύπητος/η/ο | ||
| τρυφερύνει | γίνεται τρυφερός/ή/ό, μαλακώνει | ||
| χ̌ερόπο | χεράκι | ||
| ψ̌η | ψυχή |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| ανεφορίας | ανηφοριές | ||
| απάν’ | πάνω | ||
| άπλωσον | (προστ.) άπλωσε | ||
| απομαϊσσούται | ξεμαγεύεται | ||
| βραδι͜ανόν | το βράδυ | ||
| βραδύν’ | βραδιάζει | ||
| γιανλάεψον | (προστ.) γείρε, κάνε στο πλάι, πλεύρισε | yanlamak | |
| εγάπη | αγάπη | ||
| είν’ | (για πληθ.) είναι | ||
| έν’ | είναι | ||
| ευδία | καλοκαιρία | ||
| ευρήκ’ς | βρίσκεις | ||
| ευτάς | κάνεις, φτιάχνεις | εὐθειάζω | |
| θαλύνει | (για φυτό) βγάζει κλαδιά και φύλλα, βλασταίνει | θαλύνω<θάλλω | |
| ’ίνεται | γίνεται | ||
| ινι͜ανεύ’ς | πιστεύεις, εμπιστεύεσαι | inanmak | |
| μαϊσσωμένον | μαγεμένο | ||
| μαυρύντς | μαυρίζεις | ||
| νούνιγμα | σκέψη | ||
| όθεν | όπου, οπουδήποτε, σε όποιον | ||
| ομούτ’ | ελπίδα | umut | |
| όντες | όταν | ||
| ρουγμένον | ριγμένο | ||
| Σ̌ιχούνα | γυναικείο όνομα (αναφ. ηρωίδα παραμυθιού), αγελάδα που έχει λείο και στρωτό τρίχωμα | ||
| ταγιανί͜εις | αντέχεις, βαστάς, υπομένεις | dayanmak | |
| τερμάνιν | θεραπεία, γιατρικό, μτφ. δύναμη, ψυχική αντοχή, ενέργεια, μτφ. παρηγοριά | derman/darmān | |
| τη κλαμάτ’ | για κλάματα, σε κακή κατάσταση, αξιολύπητος/η/ο | ||
| τρυφερύνει | γίνεται τρυφερός/ή/ό, μαλακώνει | ||
| χ̌ερόπο | χεράκι | ||
| ψ̌η | ψυχή |

¹ Μορφολογικά ορθότερη θα ήταν η χρήση του ενεργητικού τύπου «αποδεισών’» (καθώς το ρήμα είναι δεισώνω = γίνομαι ομιχλώδης). Στην ποντιακή διάλεκτο δεν υφίσταται παθητική φωνή «δεισούμαι» και, κατ’ επέκταση, ούτε «αποδεισούμαι / αποδεισούται» με την έννοια του «καθαρίζει από την ομίχλη».
