Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Γιάννης Τσανασίδης
-Τραβώδ’, Γαβρά, τραβώδ’, Γαβρά, νε Γαβροκωνσταντίνε! -Εμέν ’κι πρέπ’ να τραβωδώ, μοιρολογώ κι εσύ άκ’σον, και έμπα απέσ’ σο μαναστήρ’ κι έναν κερόπον άψον. Αν έρ’τ’ ο Μάρτ’ς ο Μάραντον κι Απρίλης ο Φονέας, αν λύουντανε τα χ̌ι͜όνι͜α και φαίν’νταν τα ρακάνι͜α, πάσαν τσατσίν σκουλλίν μαλλίν, πάσαν ορμίν κορμία, πάσαν λιθάρ’ κρέας παρτσ̌άν και πάσαν τόπον φρούχνα και πάσαν παραπόταμον χ̌ερέαν πάει το αίμαν. Έρχουν μανάδες κι ερωτούν και ντό τσ̌οάπ’ θα δίγω; Έρχουν χ̌ι͜οράδες και ορφανά και ντό ν’ απολογούμαι; ♫ Τραβώδ’, Γαβρά, τραβώδ’, Γαβρά και Γαβροκωνσταντίνε! Νασάν τη μάναν και τον κύρ’, π’ εγέννεσαν εσέναν! Όνταν κάθεσαι σ’ άλογον, τα στράτας όλ’ ανοίγουν, οι δράκ’ παραμερίζ’νε σε και τα ραχ̌ι͜ά τρομάζ’νε Από μακρά γνωρίζ’νε σε τ’ Αε-Σερί’ τ’ ομάλια, τιμούνε σε τα Πάρματα για την παλληκαρότα̤ σ’! Τ’ ορμία όλια ’γόμωσες Σαρακενών κιφάλια. ♫ Γαβρά μ’, ντό στέκεις και τερείς και τίναν περιμένεις; Έπαρε το φουσάτο σου και το Κεμάχ αρ’ δέβα. Άρδασσα ας έν’ το μαχ̌αίρ’ -τ- σ’, η Ζάγχα το κοντάρι σ’, Άτρα τ’ αετοφτέρουγα σ’, όλεν τη γην ’τ’ ισ̌κιάζ’νε
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αε-Σερί’ | του αϊ-Σέργιου ή αϊ-Γιώργη | ||
| άκ’σον | (προστ.) άκουσε | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| άψον | (προστ.) άναψε | ||
| γνωρίζ’νε | γνωρίζουν | ||
| ’γόμωσες | (εγόμωσες) γέμισες | ||
| δέβα | (προστ.) πήγαινε | ||
| δίγω | δίνω | ||
| έμπα | (προστ.) μπες | ||
| έν’ | είναι | ||
| έπαρε | (προστ.) πάρε | ||
| έρ’τ’ | (έρ’ται) έρχεται | ||
| έρχουν | έρχονται | ||
| ερωτούν | ρωτάνε | ||
| ισ̌κιάζ’νε | σκιάζουν | ||
| κερόπον | κεράκι | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κιφάλια | κεφάλια | ||
| κορμία | κορμιά | ||
| κύρ’ | πατέρα | ||
| λιθάρ’ | λιθάρι, πέτρα | ||
| λύουντανε | λιώνουν | ||
| μακρά | (επιρρ.) μακριά, (επιθ.) μακρινά, απομακρυσμένα | ||
| μαναστήρ’ | μοναστήρι | ||
| Μάρτ’ς | ο μήνας Μάρτιος | ||
| μαχ̌αίρ’ | μαχαίρι | ||
| νασάν | χαρά σε | ||
| όλ’ | όλοι/α | ||
| όλεν | όλη/ο, ολόκληρη/ο | ||
| όλια | όλα | ||
| ομάλια | ομαλοί δρόμοι, ευθείες, πεδιάδες, ομαλά (επίρρ) | ||
| όνταν | όταν | ||
| ορμία | ρυάκια, ρεματιές | ||
| ορμίν | ρυάκι, ρεματιά | ||
| παλληκαρότα̤ | παλληκαροσύνη, γενναιότητα | παλληκάριον<πάλληξ, πάλλαξ | |
| παρτσ̌άν | κομμάτι | parça/pārçe | |
| πρέπ’ | ταιριάζει/ω | ||
| ρακάνι͜α | γήλοφοι | ||
| ραχ̌ι͜ά | ράχες, βουνά | ||
| σκουλλίν | τσουλούφι | σκόλλυς | |
| στράτας | (ονομ.) δρόμοι, (αιτ.) δρόμους | ||
| τερείς | κοιτάς | ||
| τίναν | ποιον/α | ||
| τραβωδώ | τραγουδώ | ||
| τρομάζ’νε | τρέμουν | ||
| τσατσίν | ξερόκλαδο θάμνου, φρύγανο | ||
| τσ̌οάπ’ | απόκριση, αναφορά | cevap/cevāb | |
| φαίν’νταν | φαίνονται | ||
| φουσάτο | ασκέρι, μονάδα στρατού | fossatum=«στρατόπεδο, τάφρος» | |
| φρούχνα | μούχλα | ||
| χ̌ερέαν | χεριά, αρμαθιά, χεροβολιά, όσα μπορεί να αδράξει και να κρατήσει η παλάμη | ||
| χ̌ι͜οράδες | χήρες |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αε-Σερί’ | του αϊ-Σέργιου ή αϊ-Γιώργη | ||
| άκ’σον | (προστ.) άκουσε | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| άψον | (προστ.) άναψε | ||
| γνωρίζ’νε | γνωρίζουν | ||
| ’γόμωσες | (εγόμωσες) γέμισες | ||
| δέβα | (προστ.) πήγαινε | ||
| δίγω | δίνω | ||
| έμπα | (προστ.) μπες | ||
| έν’ | είναι | ||
| έπαρε | (προστ.) πάρε | ||
| έρ’τ’ | (έρ’ται) έρχεται | ||
| έρχουν | έρχονται | ||
| ερωτούν | ρωτάνε | ||
| ισ̌κιάζ’νε | σκιάζουν | ||
| κερόπον | κεράκι | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κιφάλια | κεφάλια | ||
| κορμία | κορμιά | ||
| κύρ’ | πατέρα | ||
| λιθάρ’ | λιθάρι, πέτρα | ||
| λύουντανε | λιώνουν | ||
| μακρά | (επιρρ.) μακριά, (επιθ.) μακρινά, απομακρυσμένα | ||
| μαναστήρ’ | μοναστήρι | ||
| Μάρτ’ς | ο μήνας Μάρτιος | ||
| μαχ̌αίρ’ | μαχαίρι | ||
| νασάν | χαρά σε | ||
| όλ’ | όλοι/α | ||
| όλεν | όλη/ο, ολόκληρη/ο | ||
| όλια | όλα | ||
| ομάλια | ομαλοί δρόμοι, ευθείες, πεδιάδες, ομαλά (επίρρ) | ||
| όνταν | όταν | ||
| ορμία | ρυάκια, ρεματιές | ||
| ορμίν | ρυάκι, ρεματιά | ||
| παλληκαρότα̤ | παλληκαροσύνη, γενναιότητα | παλληκάριον<πάλληξ, πάλλαξ | |
| παρτσ̌άν | κομμάτι | parça/pārçe | |
| πρέπ’ | ταιριάζει/ω | ||
| ρακάνι͜α | γήλοφοι | ||
| ραχ̌ι͜ά | ράχες, βουνά | ||
| σκουλλίν | τσουλούφι | σκόλλυς | |
| στράτας | (ονομ.) δρόμοι, (αιτ.) δρόμους | ||
| τερείς | κοιτάς | ||
| τίναν | ποιον/α | ||
| τραβωδώ | τραγουδώ | ||
| τρομάζ’νε | τρέμουν | ||
| τσατσίν | ξερόκλαδο θάμνου, φρύγανο | ||
| τσ̌οάπ’ | απόκριση, αναφορά | cevap/cevāb | |
| φαίν’νταν | φαίνονται | ||
| φουσάτο | ασκέρι, μονάδα στρατού | fossatum=«στρατόπεδο, τάφρος» | |
| φρούχνα | μούχλα | ||
| χ̌ερέαν | χεριά, αρμαθιά, χεροβολιά, όσα μπορεί να αδράξει και να κρατήσει η παλάμη | ||
| χ̌ι͜οράδες | χήρες |
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 