Στιχουργοί: Γιάννης Τερζίδης
Συνθέτες: Γιώργος Στεφανίδης
Παιδία, ελάτεν μετ’ εμέν, χαϊτέστεν σην πατρίδαν κι εγώ θα ιστορίζω σας τ’ ομματόπα μ’ ντο είδαν Θα λέω σας για θάματα, θα λέω τραωδίας, καρδι͜άς παραπονέματα και ψ̌ης μοιρολογίας Η Τραπεζούντα εξέρ’ ’μέναν, από μακρά εγνωρίζ’ με, λαΐζ’ το ασπρολέτσ̌εκον, γελά, καλωσορίζ’ με Στυχαρι͜άζ’ ολουνούς τ’ εκέσ’ «έχ̌’ κι έρ’ται Αχιλλέας» Τοπλαεύκουν σο μουχαπέτ’ ασ’ όλια τα μερέας Σο ραχ̌ίν όντες τραωδώ ο παρχάρτς αφουκράται Τοι ρομάνες αροθυμά, βαρέα καταράται Είπε με -ν- «έν’ εγνώριμον ατό η τραωδία σ’! Ξαν εγομώθαν τ’ αδακέσ’ ρωμαίικα λαλίας!» Όσα θ’ αχπάσκουμαι επ’ εκέσ’ το καρδόπο μ’ ματούται Πολεμώ να κομπών’ ατο κι εκείνο ’κι κομπούται Σην κλώσ’ η κεμεντζ̌έ τουλών’, η λαλία μ’ τσουρούται Αε-Φωκά¹ καραμουτών’ και λίβι͜α έρ’ται γομούται
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αδακέσ’ | εδώ γύρω, κάπου εδώ | ||
| αροθυμά | νοσταλγεί | ||
| ασ’ | από | ||
| ασπρολέτσ̌εκον | άσπρο μαντίλι | άσπρος + leçek<laçak | |
| αφουκράται | αφουγκράζεται | ||
| αχπάσκουμαι | αναχωρώ, φεύγω, κινώ για | ||
| βαρέα | βαριά, συχνά, πολύ | ||
| γομούται | γεμίζει, βουρκώνει, κομπιάζει | ||
| εγνωρίζ’ | γνωρίζει | ||
| εγνώριμον | γνώριμο/η | ||
| εγομώθαν | γέμισαν | ||
| εκέσ’ | εκεί | ||
| έν’ | είναι | ||
| εξέρ’ | ξέρω/ει, γνωρίζω/ει | ||
| έρ’ται | έρχεται | ||
| έχ̌’ | έχει | ||
| έχ̌’ κι έρ’ται | είναι στον ερχομό, έρχεται | ||
| θάματα | θαύματα | ||
| ιστορίζω | αφηγούμαι, διηγούμαι | ||
| καραμουτών’ | σκυθρωπιάζει, κατσουφιάζει | ||
| καρδι͜άς | (τη, γεν.) καρδιάς, (τα, ονομ. πληθ.) καρδιές | ||
| καρδόπο | καρδούλα | ||
| καταράται | καταριέται | ||
| κεμεντζ̌έ | λύρα | kemençe/kemānçe | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλώσ’ | επιστροφή, γυρισμός | ||
| κομπούται | ξεγελιέται, εξαπατάται, μτφ. σαγηνεύεται | κομβόω | |
| κομπών’ | εξαπατάω/άει, ξεγελάω/άει, μτφ. σαγηνεύω/ει | κομβόω | |
| λαΐζ’ | κουνάω/ει πέρα-δώθε | ||
| λαλία | λαλιά, φωνή | ||
| λαλίας | λαλιές, φωνές, (γεν. ενικού) φωνής | ||
| λίβι͜α | σύννεφα | λίβος<λείβω | |
| μακρά | (επιρρ.) μακριά, (επιθ.) μακρινά, απομακρυσμένα | ||
| ματούται | ματώνει | ||
| μερέας | μεριές | ||
| μετ’ | μαζί με (με αιτιατική), με (τρόπος) | ||
| μοιρολογίας | (ον. πληθ., τα) μοιρολόγια, (γεν. ενικ., τη) μοιρολογιού | ||
| μουχαπέτ’ | κουβέντα, φιλική συνομιλία, συνεκδ. φιλική συνεστίαση (συνήθως μετά μουσικής) | muhabbet/maḥabbet | |
| ξαν | πάλι, ξανά | ||
| όλια | όλα | ||
| ομματόπα | ματάκια | ||
| όντες | όταν | ||
| όσα | όσες φορές | ||
| παιδία | παιδιά | ||
| παραπονέματα | παράπονα | ||
| παρχάρτς | ορεινός τόπος θερινής βοσκής | ||
| ραχ̌ίν | βουνό, ράχη | ||
| ρομάνες | παρχαρομάνες, γυναίκες επιφορτισμένες με την επιμέλεια των ζώων και άλλες γαλακτοκομικές εργασίες στο παρχάρι (θερινό βοσκοτόπι) | ||
| ρωμαίικα | (τουρκ. Rumca) η γλώσσα των Ρωμιών, η ποντιακή γλώσσα, αυτά που είναι των Ρωμιών γενικά | ||
| στυχαρι͜άζ’ | συγχαίρω/ει, αγγέλω/ει ευχάριστο γεγονός | ||
| τοι | τους/τις | ||
| τοπλαεύκουν | μαζεύονται, συγκεντρώνονται | toplamak | |
| τουλών’ | ησυχάζει, κάθεται φρόνιμα | ||
| τραωδία | τραγούδι | ||
| τραωδίας | τραγούδια | ||
| τραωδώ | τραγουδάω | ||
| τσουρούται | στεγνώνει, στραγγίζεται | σειρώ=εκκενώνω, αδειάζω | |
| χαϊτέστεν | (προστ.) άντε, πηγαίνετε | ||
| ψ̌ης | ψυχής |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αδακέσ’ | εδώ γύρω, κάπου εδώ | ||
| αροθυμά | νοσταλγεί | ||
| ασ’ | από | ||
| ασπρολέτσ̌εκον | άσπρο μαντίλι | άσπρος + leçek<laçak | |
| αφουκράται | αφουγκράζεται | ||
| αχπάσκουμαι | αναχωρώ, φεύγω, κινώ για | ||
| βαρέα | βαριά, συχνά, πολύ | ||
| γομούται | γεμίζει, βουρκώνει, κομπιάζει | ||
| εγνωρίζ’ | γνωρίζει | ||
| εγνώριμον | γνώριμο/η | ||
| εγομώθαν | γέμισαν | ||
| εκέσ’ | εκεί | ||
| έν’ | είναι | ||
| εξέρ’ | ξέρω/ει, γνωρίζω/ει | ||
| έρ’ται | έρχεται | ||
| έχ̌’ | έχει | ||
| έχ̌’ κι έρ’ται | είναι στον ερχομό, έρχεται | ||
| θάματα | θαύματα | ||
| ιστορίζω | αφηγούμαι, διηγούμαι | ||
| καραμουτών’ | σκυθρωπιάζει, κατσουφιάζει | ||
| καρδι͜άς | (τη, γεν.) καρδιάς, (τα, ονομ. πληθ.) καρδιές | ||
| καρδόπο | καρδούλα | ||
| καταράται | καταριέται | ||
| κεμεντζ̌έ | λύρα | kemençe/kemānçe | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλώσ’ | επιστροφή, γυρισμός | ||
| κομπούται | ξεγελιέται, εξαπατάται, μτφ. σαγηνεύεται | κομβόω | |
| κομπών’ | εξαπατάω/άει, ξεγελάω/άει, μτφ. σαγηνεύω/ει | κομβόω | |
| λαΐζ’ | κουνάω/ει πέρα-δώθε | ||
| λαλία | λαλιά, φωνή | ||
| λαλίας | λαλιές, φωνές, (γεν. ενικού) φωνής | ||
| λίβι͜α | σύννεφα | λίβος<λείβω | |
| μακρά | (επιρρ.) μακριά, (επιθ.) μακρινά, απομακρυσμένα | ||
| ματούται | ματώνει | ||
| μερέας | μεριές | ||
| μετ’ | μαζί με (με αιτιατική), με (τρόπος) | ||
| μοιρολογίας | (ον. πληθ., τα) μοιρολόγια, (γεν. ενικ., τη) μοιρολογιού | ||
| μουχαπέτ’ | κουβέντα, φιλική συνομιλία, συνεκδ. φιλική συνεστίαση (συνήθως μετά μουσικής) | muhabbet/maḥabbet | |
| ξαν | πάλι, ξανά | ||
| όλια | όλα | ||
| ομματόπα | ματάκια | ||
| όντες | όταν | ||
| όσα | όσες φορές | ||
| παιδία | παιδιά | ||
| παραπονέματα | παράπονα | ||
| παρχάρτς | ορεινός τόπος θερινής βοσκής | ||
| ραχ̌ίν | βουνό, ράχη | ||
| ρομάνες | παρχαρομάνες, γυναίκες επιφορτισμένες με την επιμέλεια των ζώων και άλλες γαλακτοκομικές εργασίες στο παρχάρι (θερινό βοσκοτόπι) | ||
| ρωμαίικα | (τουρκ. Rumca) η γλώσσα των Ρωμιών, η ποντιακή γλώσσα, αυτά που είναι των Ρωμιών γενικά | ||
| στυχαρι͜άζ’ | συγχαίρω/ει, αγγέλω/ει ευχάριστο γεγονός | ||
| τοι | τους/τις | ||
| τοπλαεύκουν | μαζεύονται, συγκεντρώνονται | toplamak | |
| τουλών’ | ησυχάζει, κάθεται φρόνιμα | ||
| τραωδία | τραγούδι | ||
| τραωδίας | τραγούδια | ||
| τραωδώ | τραγουδάω | ||
| τσουρούται | στεγνώνει, στραγγίζεται | σειρώ=εκκενώνω, αδειάζω | |
| χαϊτέστεν | (προστ.) άντε, πηγαίνετε | ||
| ψ̌ης | ψυχής |
Χορωδία: Κώστας Σιαμίδης, Έλλη Συρουχίδου, Γιάννης Παπαχατζάκης, Σπύρος Γεωργιάδης, Μελίνα Παπαδοπούλου, Σοφία Πιπερίδου, Αλέξανδρος Τουργαΐδης, Τάσος Τουργαΐδης ¹ Χωριό της περιοχής Μούζενας και τόπος καταγωγής του Αχιλλέα Βασιλειάδη.
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 