Στιχουργοί: Παραδοσιακό
Συνθέτες: Παραδοσιακό
Απάν’ σ’ έναν ψηλόν ραχ̌ίν έκλεψαν την κουκούλα μ’ Επέραν και τ’ εγκόλπιο μ’, την ώραν ας ση γούλα μ’ Πολλά ραχ̌ι͜ά χωρίζ’νε μας και ’κ’ έχ’νε τελεσίαν Τα γράμματα χαΐρ’ ’κ’ ευτάν’, πουλί μ’, ση μαναχ̌ίαν Εμέν οι λύκ’ εσάρεψαν απάν’ και σα Καμένα¹ Θα στείλω σε τα λώματα μ’ λερά και ματωμένα Πού είσαι και ’κι φαίνεσαι; τ’ ομμάτι μ’ αραεύ’ σε! Ατό το μαύρον το λετσ̌έκ’ σ’ και ντό πολλά -ν- ιεύ’ σε!
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| απάν’ | πάνω | ||
| αραεύ’ | ψάχνω/ει, αναζητώ/άει, γυρεύω/ει | aramak | |
| γούλα | λαιμός | gula | |
| εγκόλπιο | φυλαχτό που κρεμιέται στο λαιμό και φτάνει περίπου στο μέσο του στήθους | ||
| επέραν | πήραν | ||
| εσάρεψαν | τύλιξαν, περικύκλωσαν, άρεσαν | sarmak | |
| ευτάν’ | κάνουν, φτιάχνουν | εὐθειάζω | |
| έχ’νε | έχουνε | ||
| ιεύ’ | ταιριάζει | uymak | |
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| Καμένα | περιοχή κοντά στην Παναγία Σουμελά | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| λερά | ακάθαρτα, βρώμικα | ὀλερός | |
| λετσ̌έκ’ | γυναικείο μαντίλι που χρησίμευε ως κάλυμμα κεφαλής δεμένο σε σχήμα τριγώνου | leçek<laçak | |
| λύκ’ | λύκοι | ||
| λώματα | ρούχα | λῶμα/λωμάτιον | |
| μαναχ̌ίαν | μοναξιά | ||
| ομμάτι | μάτι | ὀμμάτιον | |
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| ραχ̌ι͜ά | ράχες, βουνά | ||
| ραχ̌ίν | βουνό, ράχη | ||
| τελεσίαν | τέλος, τελειωμό | ||
| χαΐρ’ | προκοπή, καλή τύχη, ευημερία | hayır/ḫayr | |
| χωρίζ’νε | χωρίζουν, ξεδιαλέγουν |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| απάν’ | πάνω | ||
| αραεύ’ | ψάχνω/ει, αναζητώ/άει, γυρεύω/ει | aramak | |
| γούλα | λαιμός | gula | |
| εγκόλπιο | φυλαχτό που κρεμιέται στο λαιμό και φτάνει περίπου στο μέσο του στήθους | ||
| επέραν | πήραν | ||
| εσάρεψαν | τύλιξαν, περικύκλωσαν, άρεσαν | sarmak | |
| ευτάν’ | κάνουν, φτιάχνουν | εὐθειάζω | |
| έχ’νε | έχουνε | ||
| ιεύ’ | ταιριάζει | uymak | |
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| Καμένα | περιοχή κοντά στην Παναγία Σουμελά | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| λερά | ακάθαρτα, βρώμικα | ὀλερός | |
| λετσ̌έκ’ | γυναικείο μαντίλι που χρησίμευε ως κάλυμμα κεφαλής δεμένο σε σχήμα τριγώνου | leçek<laçak | |
| λύκ’ | λύκοι | ||
| λώματα | ρούχα | λῶμα/λωμάτιον | |
| μαναχ̌ίαν | μοναξιά | ||
| ομμάτι | μάτι | ὀμμάτιον | |
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| ραχ̌ι͜ά | ράχες, βουνά | ||
| ραχ̌ίν | βουνό, ράχη | ||
| τελεσίαν | τέλος, τελειωμό | ||
| χαΐρ’ | προκοπή, καλή τύχη, ευημερία | hayır/ḫayr | |
| χωρίζ’νε | χωρίζουν, ξεδιαλέγουν |
¹ Ορεινή περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα στη Χαντζούκα (τοποθεσία Παναγίας Σουμελά) και το Μετζίτ’ (βοσκότοπος της Κρώμνης). Για την ονομασία «Καμένα» υπάρχουν μόνο στοιχεία από την παράδοση. Λέγεται πως, κάποτε, αλλόθρησκοι πήγαν να ληστέψουν το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά. Οι ληστές, ανάμεσα στα άλλα, θέλησαν να πάρουν και το Εικόνισμα, να το κομματιάσουν, για να πάρει ο καθένας από ένα κομμάτι. Με το πρώτο όμως χτύπημά τους το Εικόνισμα έβαλε φωτιά, θανατώθηκαν οι ιερόσυλοι και κάηκε ο τόπος. Έτσι, ονομάστηκε από τότε Καμένα, και δε βλάστησε η περιοχή ποτέ ύστερα από το γεγονός αυτό. Η ερημιά του χώρου αυτού προκαλεί δέος. Κυκλοφορούν εκεί διάφορα αγρίμια και προπαντός λύκοι, γεγονός που έχει αποτυπωθεί από την ποντιακή μούσα στο παραπάνω δίστιχο.
Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της 