.
.
Πόλυς Χάιτας

Πόλυς Χάιτας

Συγγραφέας

Πόλυς Χάιτας

Ημερομηνία Γέννησης31 Οκτωβρίου 1901
Απεβίωσε6 Αυγούστου 1987

Ο Πολύκαρπος «Πόλυς» Χάιτας (1901–1987) υπήρξε ένας από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους του ποντιακού θεάτρου στην Ελλάδα και συνέβαλε καθοριστικά στην πολιτιστική ζωή της Κατερίνης κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Γεννήθηκε το 1901 στα Κοτύωρα (σήμερα Ορντού), αρχαία ελληνική αποικία στη σημερινή Τουρκία. Οι γονείς του, Ευκλείδης και Χαρίκλεια, μετανάστευσαν στη Ρωσία όταν εκείνος ήταν ακόμη μικρός. Εκεί σπούδασε μουσική και θέατρο και άρχισε από νεαρή ηλικία να εργάζεται ως ηθοποιός και σκηνοθέτης, συμμετέχοντας σε παραστάσεις ελληνικών και ποντιακών έργων. Αργότερα περιόδευσε στη νότια Ρωσία με θεατρικό όμιλο. Το 1927, στη Μόσχα, εντάχθηκε σε θεατρικό συγκρότημα που παρουσίαζε παραστάσεις στο Ακαδημαϊκό Θέατρο της Δημοκρατίας της Απχαζίας.

Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, ο Χάιτας ήρθε στην Ελλάδα το 1929 και εγκαταστάθηκε στην Κατερίνη. Την ίδια χρονιά σκηνοθέτησε το έργο «Ο μύλος της έριδος» του Λάσκαρη για τον Σύλλογο Νέων των Ευαγγελικών. Ακολούθησαν και άλλες παραστάσεις, όπως «Η νυξ της ελεημοσύνης», σε συνεργασία με τοπικούς καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων ο Νίκος Σπανίδης.

Σημαντικός σταθμός της καλλιτεχνικής του πορείας στην Κατερίνη ήταν η παράσταση του έργου «Η φτώχει͜α εντροπή ’κ’ έν’» το 1942, ποντιακής διασκευής του έργου «Η φτώχεια δεν είναι ντροπή» του Ρώσου συγγραφέα Οστρόβσκι. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, έπειτα από την καταδίωξή του εξαιτίας των γεγονότων του 1942, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Κατερίνη. Το 1943 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου συνέχισε τη θεατρική και καλλιτεχνική του δραστηριότητα.

Τον Οκτώβριο του 1943 δημοσίευσε στο δεύτερο τεύχος του μηνιαίου λαογραφικού περιοδικού «Χρονικά του Πόντου», που εξέδιδε ο Σύλλογος Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», απόσπασμα από το ηθογραφικό δράμα «Η φτώχει͜α εντροπή ’κ’ έν’», μια ωδή στην ποντιακή λύρα. Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη στήλη «Σύγχρονη Ποντιακή Λογοτεχνία», μαζί με κείμενα των Ηλία Τσιρκινίδη, Θ. Κανονίδη, Ξένου Ξενίτα και Χαράλαμπου Λεμονόπουλου:

Σύρω το τοξάρι μ’ δεξι͜ά, ανοίγουνταν γεράδες

Παίρω και σύρ’ ατο ζερβά, κλαινίζω τοι μανάδες

Για πέει με, λύρα μ’ έμορφον, πώς εγροικάς ατ’ όλι͜α

και το λαλόπο σ’ το γλυκύν πώς παίρ’ λαρών’ τα πόνι͜α;

Τα πλούτι͜α ας είναι τη ζενγκίν κι εσύ τ’ εμόν ας είσαι

Σ’ όλι͜α τα τέρτι͜α μ’, ση χαρά μ’, συ μαναχόν κανείσαι

Η ψ̌η μ’ τ’ απέσ’ όσταν πονεί, όσταν τσ̌ίζ’ το καρδόπο μ’

εσέναν παίρω μετ’ εμέν και τραγωδώ τ’ αρνόπο μ’

Γεννίουμες κι ούλ’ χάρουνταν, εσύ έρχ̌εσ’ ευρήκ’ς μας

κι ους να γερούμ’ και δι͜άνομε εσύ χαρεντερί͜εις μας

Πάππον προς πάππον μετ’ εσέν έρχομες και θα πάμε

Σουμάδι͜α, γάμον, φαγοπότ’ μετ’ εσέναν ευτάμε

Λες μας τ’ εποίν’ναν τ’ εμετέρ’ σα παλαιά τα χρόνι͜α

κι εσύ θα λες ξαν ούλτς τοι νέοις τ’ εμέτερα τα πόνι͜α

Λες τη κυρού μ’ τα έργατα, τη μάνας ι-μ’ τα δάκρυ͜α

Εσύ κλαινί͜εις ξενιτεμέντς πέραν σα θαλασσάκρι͜α

Και σο ταφίν εμουν απάν’ εσύ μοιρολογάς μας

Εσύ εξέρτς το βάλσαμον, εσύ παρηγοράς μας

Και λες, και κλαις, και χάρεσαι...

Ο Χάιτας ήταν γνωστός για τις θεατρικές του παραστάσεις και τα έργα του που αντλούσαν έμπνευση από τη ζωή των Ελλήνων του Πόντου. Μεταξύ των έργων του συγκαταλέγονται τα «Θεού πλάσμαν έν’ και ο φτωχός», «Τ’ άστρα κατηβάζ’νε τ’ άστρα» και «Οι τελευταίοι».

Είναι επίσης γνωστός για το αυτοβιογραφικό του κείμενο «Η συμμετοχή μου στο θέατρο 1917–1970», το οποίο καταγράφει την προσωπική του πορεία και την πολιτιστική ζωή της Κατερίνης σε μια κρίσιμη ιστορική περίοδο. Γραμμένο στην ποντιακή διάλεκτο, αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο για την ιστορία του θεάτρου και της ποντιακής κοινότητας στην Ελλάδα.

Η συνεργασία του με τον Σύλλογο Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί» ξεκίνησε το 1969 και διήρκεσε έως το 1985, οπότε αποχώρησε λόγω ασθένειας. Κατά τη διάρκειά της συνέβαλε στην ανάπτυξη του ποντιακού θεάτρου, συγγράφοντας έργα, συλλέγοντας πνευματικό υλικό και μαγνητοφωνώντας μαρτυρίες προσφύγων πρώτης γενιάς.

Το 1986 ο σύλλογος «Αργοναύται-Κομνηνοί» τον τίμησε σε ειδική εκδήλωση, κατά την οποία παρουσιάστηκαν αποσπάσματα από το έργο του «Οι τελευταίοι» και εκφωνήθηκαν χαιρετισμοί από διάφορες προσωπικότητες.

Ο Πόλυς Χάιτας πέθανε τον Αύγουστο του 1987, λίγους μήνες μετά την εκδήλωση προς τιμήν του, αφήνοντας πλούσια πολιτιστική κληρονομιά στο ποντιακό θέατρο και στον ελληνισμό. Η συλλογή του με θεατρικά έργα, δικά του και άλλων συγγραφέων, η οποία αριθμούσε συνολικά 251 έργα, είναι κατατεθειμένη στην Επιτροπή Ποντιακών Μελετών.



Ποντιακός Στίχος - Pontian Lyrics 2026

Επικοινωνία: infoDUMMY@pontianlyrics.gr

Με την ευγενική χορηγία φιλοξενίας της IpHost