Έταιρον κι η λυγερή
πάγ’ν όλον τον ποταμόν
Έταιρον επέρνιξεν
κι η κόρη ’κ’ επόρεσεν
-Πέρνιξόν με, έταιρε,
το τσ̌αρκούλι μ’ δίγω σε
-Νι͜ά τσ̌αρκούλιν παίρω σε,
νι͜ά περνήν περνίζω σε
-Πέρνιξόν με, έταιρε,
το τσ̌αρκούλι μ’ δίγω σε
-Άλλο τάγμαν τάξον με
κι ογώ ’σέν περνίζω σε
-Πέρνιξόν με, έταιρε,
το βραχ̌ι͜άλι μ’ δίγω σε
-Ντ’ ευτάγ’ ατο τ’ άκλερον,
τ’ αψιμοκαφώτατον;
Άλλο τάγμαν τάξον με
κι επεκεί περνίζω σε
-Πέρνιξόν με, έταιρε,
το ζωνάρι μ’ δίγω σε
-Το ζωνάρ’ τ’ εσόν ας έν’,
άλλο τάγμαν τάξον με
-Πέρνιξόν με, έταιρε,
το ζωνάρι μ’ δίγω σε
κι ας σην ψ̌η μ’ κι ανώτερον
όλια τ’ άλλα δίγω σε
Ας σο χ̌έρ’ επέρπαξεν
κι ατέν πέραν έσυρεν
-Δος με, κόρη, ντ’ έταξες,
την φιλήν ντ’ ετάγαμε
Έρθαμε κι εξέρθαμε
κι εξεκαμπανίσταμε
Έρθαμε κι εξέρθαμε
κι εξωπλαμπανίγαμε
-Έμπρι͜α μουν λιβάδι͜α είν’,
πάγω ’κεί και δίγω σε
-Έρθαμε κι εξέρθαμε
κι εξεκαμπανίσταμε
Δος με, κόρη, ντ’ έταξες
και ντ’ εσυνετάγαμε
-Έμπρι͜α μουν κοιλάδι͜α είν’,
πάμ’ εκεί και δίγω σε
-Έρθαμε κι εξέρθαμε
κι εξεκαμπανίσταμε
Δος με, κόρη, ντ’ έταξες,
την φιλήν ντ’ ετάγαμε
-Έμπρι͜α μουνε κώμι͜α είν’,
πάμ’ εκεί και δίγω σε
-Αρ’ δος κόρη ντ’ έταξες
και ντ’ εσυνετάγαμε
Έρθαμε κι εξέρθαμε
κι εξεκαμπανίσταμε
-Πέτε͜ ατον τη σ̌κύλ’ τον γιον
ως αδά ντ’ εράευεν;
Δότε͜ ατον ξερά-ξερά
κερμούτσ̌ι͜α και στύπον τάν’
Λάχ̌’ -ιν τρώει, λάχ̌’ μωδι͜ά,
λάχ̌’ την κόρ’ ελεημονι͜ά| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αδά | εδώ | ||
| άκλερον | άκληρο, φτωχό, δύστυχο, ταλαίπωρο | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ας σην | απ’ την | ασό σην (από την) | |
| ας σο | απ’ το | ασό σο (από το) | |
| ατέν | αυτήν | ||
| βραχ̌ι͜άλι | βραχιόλι | βραχιάλιον<bracchiale<βραχίων | |
| δίγω | δίνω | ||
| δος | δώσε | ||
| δότε | (προστ.) δώστε | ||
| είν’ | (για πληθ.) είναι | ||
| ελεημονι͜ά | δείχνει ελεημοσύνη, λυπάται | ||
| έμπρι͜α | μπροστά | ἐμπρός | |
| έν’ | είναι | ||
| εξεκαμπανίσταμε | απομακρυνθήκαμε πολύ, ξεμακραίναμε | ||
| εξέρθαμε | φτάσαμε | ||
| εξωπλαμπανίγαμε | απομακρυνθήκαμε πολύ | ||
| επεκεί | από εκεί, από τότε, ύστερα, κατόπιν | ||
| επέρνιξεν | διέσχισε, πέρασε απέναντι | ||
| επέρπαξεν | άρπαξε | ||
| επόρεσεν | μπόρεσε | ||
| εράευεν | έψαχνε, αναζητούσε | aramak | |
| έρθαμε | ήρθαμε | ||
| εσόν | δικός/ή/ό σου | ||
| εσυνετάγαμε | συμφωνήσαμε, συνταχθήκαμε | ||
| έσυρεν | έσυρε, τράβηξε, έριξε | ||
| ετάγαμε | συμφωνήσαμε, ταχθήκαμε | ||
| έταιρε | σύντροφε! συνοδοιπόρε! | ||
| έταιρον | σύντροφος, συνοδοιπόρος | ||
| ευτάγ’ | κάνω/ει, φτιάχνω/ει | εὐθειάζω | |
| ζωνάρ’ | ζώνη | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κερμούτσ̌ι͜α | ξεροκόμματα ψωμιών | ||
| λάχ̌’ | είθε, μακάρι, μήπως και (με την ελπίδα να συμβεί) | ευκτ. λάχοι < έλαχον < λαγχάνω | |
| μουν | μας | ||
| μουνε | μας | ||
| μωδι͜ά | νιώθει μούδιασμα στο στόμα μετά την γεύση ξινού φαγητού | ||
| νι͜ά | ούτε | ne | |
| ξερά | ξεράσει, κάνει εμετό | ||
| ογώ | εγώ | ||
| όλια | όλα | ||
| πάγ’ν | πηγαίνουν | ||
| παίρω | παίρνω | ||
| περνήν | διάβαση, περασιά | ||
| περνίζω | διασχίζω, περνώ απέναντι | ||
| πέτε | (προστ.) πείτε | ||
| σ̌κύλ’ | (γεν.) σκύλου | ||
| στύπον | ξινό, στυφό | ||
| τάγμαν | τάμα | ||
| τάν’ | το υγρό υπόλειμμα ορού γάλακτος ή κρέμας μετά το ανακάτεμα του βουτύρου | Թան (tan)=λιώνω, ρέω | |
| τάξον | (προστ.) τάξε | ||
| τσ̌αρκούλι | γυναικεία καλύπτρα, λειρί πτηνού | ||
| τσ̌αρκούλιν | λειρί πτηνού | ||
| φιλήν | φίλημα | ||
| χ̌έρ’ | χέρι | ||
| ψ̌η | ψυχή |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αδά | εδώ | ||
| άκλερον | άκληρο, φτωχό, δύστυχο, ταλαίπωρο | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ας σην | απ’ την | ασό σην (από την) | |
| ας σο | απ’ το | ασό σο (από το) | |
| ατέν | αυτήν | ||
| βραχ̌ι͜άλι | βραχιόλι | βραχιάλιον<bracchiale<βραχίων | |
| δίγω | δίνω | ||
| δος | δώσε | ||
| δότε | (προστ.) δώστε | ||
| είν’ | (για πληθ.) είναι | ||
| ελεημονι͜ά | δείχνει ελεημοσύνη, λυπάται | ||
| έμπρι͜α | μπροστά | ἐμπρός | |
| έν’ | είναι | ||
| εξεκαμπανίσταμε | απομακρυνθήκαμε πολύ, ξεμακραίναμε | ||
| εξέρθαμε | φτάσαμε | ||
| εξωπλαμπανίγαμε | απομακρυνθήκαμε πολύ | ||
| επεκεί | από εκεί, από τότε, ύστερα, κατόπιν | ||
| επέρνιξεν | διέσχισε, πέρασε απέναντι | ||
| επέρπαξεν | άρπαξε | ||
| επόρεσεν | μπόρεσε | ||
| εράευεν | έψαχνε, αναζητούσε | aramak | |
| έρθαμε | ήρθαμε | ||
| εσόν | δικός/ή/ό σου | ||
| εσυνετάγαμε | συμφωνήσαμε, συνταχθήκαμε | ||
| έσυρεν | έσυρε, τράβηξε, έριξε | ||
| ετάγαμε | συμφωνήσαμε, ταχθήκαμε | ||
| έταιρε | σύντροφε! συνοδοιπόρε! | ||
| έταιρον | σύντροφος, συνοδοιπόρος | ||
| ευτάγ’ | κάνω/ει, φτιάχνω/ει | εὐθειάζω | |
| ζωνάρ’ | ζώνη | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κερμούτσ̌ι͜α | ξεροκόμματα ψωμιών | ||
| λάχ̌’ | είθε, μακάρι, μήπως και (με την ελπίδα να συμβεί) | ευκτ. λάχοι < έλαχον < λαγχάνω | |
| μουν | μας | ||
| μουνε | μας | ||
| μωδι͜ά | νιώθει μούδιασμα στο στόμα μετά την γεύση ξινού φαγητού | ||
| νι͜ά | ούτε | ne | |
| ξερά | ξεράσει, κάνει εμετό | ||
| ογώ | εγώ | ||
| όλια | όλα | ||
| πάγ’ν | πηγαίνουν | ||
| παίρω | παίρνω | ||
| περνήν | διάβαση, περασιά | ||
| περνίζω | διασχίζω, περνώ απέναντι | ||
| πέτε | (προστ.) πείτε | ||
| σ̌κύλ’ | (γεν.) σκύλου | ||
| στύπον | ξινό, στυφό | ||
| τάγμαν | τάμα | ||
| τάν’ | το υγρό υπόλειμμα ορού γάλακτος ή κρέμας μετά το ανακάτεμα του βουτύρου | Թան (tan)=λιώνω, ρέω | |
| τάξον | (προστ.) τάξε | ||
| τσ̌αρκούλι | γυναικεία καλύπτρα, λειρί πτηνού | ||
| τσ̌αρκούλιν | λειρί πτηνού | ||
| φιλήν | φίλημα | ||
| χ̌έρ’ | χέρι | ||
| ψ̌η | ψυχή |
