(εισέρχεται η Πασαγιαννίνα) ΠΑΣΑΓΙΑΝΝΙΝΑ: Τ’ αίμα σ’ η μαύρη γη να πίν’, το πόστι σ’ θα εβγάλλω! Αδά απέσ’ ντ’ εγύρευες; Σ̌κοινίν σην ψ̌η σ’ θα βάλω! Να κάθεσαι μ’ ατόν τον νο̤ν μονάχ̌η, Παναγία! Να λες και να γελάς μ’ ατόν... ΓΕΩΡΙΚΑΣ: Πασ̌αγιαννίνα θεία... Σην καρδά̤ μ’ έχω μυστικόν, θα λέγω σ’ α’, θα πεις μ’ α’ πολλ’ αγαπώ την Δέσποιναν, γυναίκα ατέν θα δί͜εις μ’ α’. Αέτσ’ κι αρ’ ’κ’ έν’, λελεύω σε, Πασ̌αγιαννίνα θεία; ΠΑΣΑΓΙΑΝΝΙΝΑ: Ακούς, ακούς του σ̌κύλ’ τον υιόν γυρεύει σ’ εμέν μεγείαν να ’φτάγει και να δίγ’ ατον γυναίκαν το κορτσόπον! Ας το κουνίν εσκώθενι ένα βούκαν παιδόπον και θέλ’ να γίνεται γαμπρός κι αούτο το φουρκάλιν ελέπ’ς ατο, τράν’ α’, σ’ εσόν θα ρούζει το κιφάλιν. ΓΕΩΡΙΚΑΣ: Πασ̌αγιαννίνα, κουρ-κουρπάντς, άλλο άλλο ’κι ποίγ’ α’, ’πουσ̌μάνεψα ντ’ εκάθεσα κι εποίκα συντροφία. Την κόρ-τ-ς αρ’ έπαρ’ τεν και φύγ’ και σο καλόν δεβάτεν, μη γιανασ̌εύετ’ αδακέσ’, σ’ οσπίτι μ’ μη περάτεν. ΠΑΣΑΓΙΑΝΝΙΝΑ: Άι, μαύρε, γουρζουλόσπαχτε, το αίμα σ’ θε να πίνω κι αν ’λέπω σε σ’ οσπίτι μ’ ακέσ’, τ’ εντέρα̤ σ’ θε να ’κχ̌ύνω! Και σ̌κύλ’ κουτάβ’ να φέρεις νουν, αν θέλτς να ζεις ακόμαν. Ντε, σούκ’ κα’ συ, κόρη μ’, ας πάμ’, να τρώγει σε το χώμαν! (φεύγουν)
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| α’ | (ατό) αυτό, το | ||
| αδά | εδώ | ||
| αδακέσ’ | εδώ γύρω, κάπου εδώ | ||
| αέτσ’ | έτσι | ||
| ακέσ’ | εκεί | ||
| αούτο | αυτό/ή | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ατέν | αυτήν | ||
| βούκαν | μπουκιά | ||
| γιανασ̌εύετ’ | πλησιάζετε, πλευρίζετε | yanaşmak | |
| γουρζουλόσπαχτε | (χαϊδευτική προσφώνηση) αυτός/η που είθε να σφαχτεί από τον Γουρζουλά, διαβολεμένος/η | ||
| δεβάτεν | (προστ.) πηγαίνετε | ||
| δί͜εις | δίνεις | ||
| δίγ’ | δίνω | ||
| εβγάλλω | βγάζω | ||
| ελέπ’ς | βλέπεις | ||
| έν’ | είναι | ||
| έπαρ’ | (προστ.) πάρε | ||
| εποίκα | έκανα, έφτιαξα | ποιέω-ῶ | |
| εσόν | δικός/ή/ό σου | ||
| θέλτς | θέλεις | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κα’ | κάτω | ||
| καρδά̤ | καρδιά | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κορτσόπον | κοριτσάκι | ||
| κουνίν | κούνια | ||
| ’κχ̌ύνω | εκχύνω, χύνω, εκβάλλω | εκχύνω<ἐγχέω< ἐν + χέω | |
| λελεύω | χαίρομαι | ||
| ’λέπω | (ελέπω) βλέπω | ||
| οσπίτι | σπίτι | hospitium<hospes | |
| παιδόπον | παιδάκι | ||
| πίν’ | πίνω/ει | ||
| ’πουσ̌μάνεψα | (επουσ̌μάνεψα) μετάνιωσα | pişman olmak<paşmān | |
| ρούζει | πέφτει | ||
| σ̌κύλ’ | (γεν.) σκύλου | ||
| σούκ’ | (προστ.) σήκω | ||
| ’φτάγει | (ευτάει) κάνει, φτιάχνει | εὐθειάζω | |
| ψ̌η | ψυχή |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| α’ | (ατό) αυτό, το | ||
| αδά | εδώ | ||
| αδακέσ’ | εδώ γύρω, κάπου εδώ | ||
| αέτσ’ | έτσι | ||
| ακέσ’ | εκεί | ||
| αούτο | αυτό/ή | ||
| απέσ’ | μέσα | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ατέν | αυτήν | ||
| βούκαν | μπουκιά | ||
| γιανασ̌εύετ’ | πλησιάζετε, πλευρίζετε | yanaşmak | |
| γουρζουλόσπαχτε | (χαϊδευτική προσφώνηση) αυτός/η που είθε να σφαχτεί από τον Γουρζουλά, διαβολεμένος/η | ||
| δεβάτεν | (προστ.) πηγαίνετε | ||
| δί͜εις | δίνεις | ||
| δίγ’ | δίνω | ||
| εβγάλλω | βγάζω | ||
| ελέπ’ς | βλέπεις | ||
| έν’ | είναι | ||
| έπαρ’ | (προστ.) πάρε | ||
| εποίκα | έκανα, έφτιαξα | ποιέω-ῶ | |
| εσόν | δικός/ή/ό σου | ||
| θέλτς | θέλεις | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κα’ | κάτω | ||
| καρδά̤ | καρδιά | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κορτσόπον | κοριτσάκι | ||
| κουνίν | κούνια | ||
| ’κχ̌ύνω | εκχύνω, χύνω, εκβάλλω | εκχύνω<ἐγχέω< ἐν + χέω | |
| λελεύω | χαίρομαι | ||
| ’λέπω | (ελέπω) βλέπω | ||
| οσπίτι | σπίτι | hospitium<hospes | |
| παιδόπον | παιδάκι | ||
| πίν’ | πίνω/ει | ||
| ’πουσ̌μάνεψα | (επουσ̌μάνεψα) μετάνιωσα | pişman olmak<paşmān | |
| ρούζει | πέφτει | ||
| σ̌κύλ’ | (γεν.) σκύλου | ||
| σούκ’ | (προστ.) σήκω | ||
| ’φτάγει | (ευτάει) κάνει, φτιάχνει | εὐθειάζω | |
| ψ̌η | ψυχή |
