(φεύγει Νταϊσάββας και Παρθένα) ΔΕΣΠΟΙΝΗ: Καλήν ημέραν σε εύχουμαι, Γερίκα μ’, παρ’γορία! Να βάι εμέν! Ντ’ εγέντονε το κόκκινον θωρία ας τ’ έμορφα τα μάγουλα σ’ και στέκεις μουχλωμένος; Θεέ μ’, ατσ̌άπς ντό έχ̌’ ατός και ένι νουνισμένος! Άλλην μέραν όντ’ έρχουμουν, εκούιζ’ εμέν «ψ̌όπο μ’» κι ατώρα ’κι σιμώνει με, κρίμαν, κρίμαν σον κόπο μ’ ντ’ εποίκα να ’ρχουμαι αδά. Άι, τι λαλείς, Γεωρίκα; κωφός ντ’ είσαι χ̌ιλά̤κλερε; ΓΕΩΡΙΚΑΣ: (καθ’ εαυτόν) Αχ, τον πελά̤ μ’ ευρήκα! Κι αρ’, ρίζα μ’, Δέσποινα, για ’σεν στέκουμ’ νουνισμένος κι έχασα την θωρέα μου κι είμ’ άμον μαρεμένος. Γιατί έργεψες να έρχ̌εσαι κι ελέπ’ς τώρα το χάλι μ’, γλυκά λόγια πέ’, Δεσποινή, ν’ αρθούται το κιφάλι μ’. ΔΕΣΠΟΙΝΗ: Πουλόπο μ’, να λελεύω σε, σην ψ̌η σ’ καικά να κείμαι, γλυκά λόγια θα λέγω σε, ’ξέρτς με, η Δέσποιν’ είμαι, που για τ’ εσέν φουρκίεται και χάται ας σον κόσμον, ως να ηύρεν το ψ̌όπον ατς ρουσμέν’ απάν’ σον δρόμον κι ας λέγω σε, πουλόπο μου, λέγω σε «αγαπώ σε». Έλα, κάθκα σ’ εμέν καικά, γλυκά, ψ̌η μ’, να φιλώ σε και τσ̌ιπ ζαντή θα γίνουμαι, άντραν ’σε αν ’κι παίρω. Τον αγροτρισκατάρατον Χάρον αδά θα φέρω, τα ψ̌όπα μουν να παίρ’ και φεύ’ κι αφήνει τα κορμία σ’ έναν ταφίν να θάφ’ν ατα για να ’χουμ’ παρ’γορία. Αν ’κ’ επάρθαμ’ απάν’ σην γην, παντρεύταμε το χώμαν, αγκαλα̤σμέν’ αιώνια και σου ταφί το στρώμαν. Κοιμούμες ύπνον νόστιμον ως τ’ άλλ’ την παρουσίαν και να θαυμάζει πη ακούει, ντο έν’ αγαπεσία. ΓΕΩΡΙΚΑΣ: Νε, ρίζα μ’, ντ’ εκατέβε σε κι αΐκα να συντζ̌αίνεις, Χάρους, θανάτους και ταφά̤, την καρδά̤ μ’ να μαραίνεις; Αγάπ’ς λόγια, φιλέματα, αΐκα, ψ̌όπο μ’, θέλω, τον μαύρον Χάρον κι άκλερον, σον διάβολον θα στέλλω.
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αγάπ’ς | αγάπης | ||
| αδά | εδώ | ||
| αΐκα | τέτοια/ες | ||
| άκλερον | άκληρο, φτωχό, δύστυχο, ταλαίπωρο | ||
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| απάν’ | πάνω | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ας σον | απ’ τον | ασό σον (από τον) | |
| ατα | αυτά | ||
| ατός | αυτός | ||
| ατσ̌άπς | άραγε, αναρωτιέμαι | acaba/ʿacebā | |
| ατώρα | τώρα | ||
| γίνουμαι | γίνομαι | ||
| εγέντονε | έγινε | ||
| ελέπ’ς | βλέπεις | ||
| έμορφα | όμορφα | ||
| έν’ | είναι | ||
| ένι | είναι | ||
| εποίκα | έκανα, έφτιαξα | ποιέω-ῶ | |
| έργεψες | άργησες, αργοπόρησες | ||
| έχ̌’ | έχει | ||
| θωρέα | θωριά, όψη | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κάθκα | (προστ.) κάθισε | ||
| καικά | προς τα κάτω, εκεί ακριβώς, κοντά | ||
| καρδά̤ | καρδιά | ||
| κείμαι | κείτομαι, ξαπλώνω | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κιφάλι | κεφάλι | ||
| κοιμούμες | κοιμόμαστε | ||
| κορμία | κορμιά | ||
| λαλείς | βγάζεις λαλιά, καλείς, αποκαλείς, προσκαλείς, οδηγείς | ||
| λελεύω | χαίρομαι | ||
| μουν | μας | ||
| ’ξέρτς | (εξέρτς) ξέρεις | ||
| όντ’ | ό,τι | ||
| παίρ’ | παίρνω/ει | ||
| παίρω | παίρνω | ||
| παρ’γορία | παρηγοριά | ||
| πέ’ | (προστ.) πες | ||
| πελά̤ | βάσανο, σκοτούρα | bela | |
| πη | που | ||
| πουλόπο | πουλάκι | ||
| ’ρχουμαι | (έρχουμαι) έρχομαι | ||
| ταφί | τάφο | ||
| ταφίν | τάφος | ||
| τσ̌ιπ | εντελώς, ολότελα, ακριβώς | ||
| φεύ’ | φεύγει | ||
| φιλέματα | φιλιά | ||
| φουρκίεται | πνίγεται | ||
| χ̌ιλά̤κλερε | χιλιάκληρε | ||
| χάται | χάνεται | ||
| ψ̌η | ψυχή | ||
| ψ̌όπα | ψυχούλες | ||
| ψ̌όπο | ψυχούλα | ||
| ψ̌όπον | ψυχούλα |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αγάπ’ς | αγάπης | ||
| αδά | εδώ | ||
| αΐκα | τέτοια/ες | ||
| άκλερον | άκληρο, φτωχό, δύστυχο, ταλαίπωρο | ||
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| απάν’ | πάνω | ||
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ας σον | απ’ τον | ασό σον (από τον) | |
| ατα | αυτά | ||
| ατός | αυτός | ||
| ατσ̌άπς | άραγε, αναρωτιέμαι | acaba/ʿacebā | |
| ατώρα | τώρα | ||
| γίνουμαι | γίνομαι | ||
| εγέντονε | έγινε | ||
| ελέπ’ς | βλέπεις | ||
| έμορφα | όμορφα | ||
| έν’ | είναι | ||
| ένι | είναι | ||
| εποίκα | έκανα, έφτιαξα | ποιέω-ῶ | |
| έργεψες | άργησες, αργοπόρησες | ||
| έχ̌’ | έχει | ||
| θωρέα | θωριά, όψη | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κάθκα | (προστ.) κάθισε | ||
| καικά | προς τα κάτω, εκεί ακριβώς, κοντά | ||
| καρδά̤ | καρδιά | ||
| κείμαι | κείτομαι, ξαπλώνω | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κιφάλι | κεφάλι | ||
| κοιμούμες | κοιμόμαστε | ||
| κορμία | κορμιά | ||
| λαλείς | βγάζεις λαλιά, καλείς, αποκαλείς, προσκαλείς, οδηγείς | ||
| λελεύω | χαίρομαι | ||
| μουν | μας | ||
| ’ξέρτς | (εξέρτς) ξέρεις | ||
| όντ’ | ό,τι | ||
| παίρ’ | παίρνω/ει | ||
| παίρω | παίρνω | ||
| παρ’γορία | παρηγοριά | ||
| πέ’ | (προστ.) πες | ||
| πελά̤ | βάσανο, σκοτούρα | bela | |
| πη | που | ||
| πουλόπο | πουλάκι | ||
| ’ρχουμαι | (έρχουμαι) έρχομαι | ||
| ταφί | τάφο | ||
| ταφίν | τάφος | ||
| τσ̌ιπ | εντελώς, ολότελα, ακριβώς | ||
| φεύ’ | φεύγει | ||
| φιλέματα | φιλιά | ||
| φουρκίεται | πνίγεται | ||
| χ̌ιλά̤κλερε | χιλιάκληρε | ||
| χάται | χάνεται | ||
| ψ̌η | ψυχή | ||
| ψ̌όπα | ψυχούλες | ||
| ψ̌όπο | ψυχούλα | ||
| ψ̌όπον | ψυχούλα |
