(εισέρχεται ο Νταϊσάββας) ΝΤΑΪΣΑΒΒΑΣ: Τ’ εμόν η κόρ’ αδά ένι, με τίναν παλληκάριν να κάθεται και να συντζ̌αίν’, χωρίς να ’χω χαπάριν; Ν’ αηλί εμέν και βάι εμέν, τον άκλερον, τον μαύρον, (καθ’ εαυτόν) κι άλλο καλόν θα έτονε να τρώγ’ α̤τεν ο Χάρον! (προς την Παρθέναν) Εσύ! Εσύ, η άκλερος και η διαστραμέντσα, η μάισσα και η τσ̌αζού και η καταραμέντσα! Φύγ’ ας σ’ ομμάτα̤ μ’, νέραδα, μ’ ελέπω σε, να χάσαι! Ξάι ’κι θέλω σε, νε παιδίν, εσέν ανάθεμά σε! Αγάπ’ς διαβόλου συντζ̌ιαίς κι εσύ, Γερίκα, μένεις και μετ’ ατεν την παλαλήν για την αγάπην λέεις, ’κ’ εντρέπεσαι, ’κ’ εντρέπεσαι, κατάρ’ άμ’ αρ’ να έ͜εις! ΓΕΩΡΙΚΑΣ: Νταϊσάββα, αγαπώ ατεν, θα παίρ’ ατεν γυναίκαν σον νου μ’ ατό κατεβαίνει και ’κι θε ν’ απολέκα. Εσέν θα έχω πεθερόν κι εσύ γαμπρόν θα έ͜εις με, γιατί κι άρ’ στέκεις νουνιχτά και τιπ τιδέν ’κι λες με; Θα ποιείς ατο, αέτσ’ κι αρ’ ’κ’ έν’, Νταΐσαββα, κουρπάνι σ’; ΝΤΑΪΣΑΒΒΑΣ: Πολλά, ναι, Γεώρ’, αράδιασες, σ’ αέραν λόγια χάνεις, τ’ εμόν η κόρ’ άμον κι εσέν άντραν να παίρει, θέλεις; Μη λες ατο, μ’ ακού’ ατο, νε μαύρε Γιώρ’, ελέπεις ατούτο το χοντρόν ραβδίν ση ράχ̌η σ’ κατηβαίνει, ελέπ’ς ατο, εντράν’ ατο, πως αλατένιον ένι. Έλα, τσ̌αζού, ας πάμ’ σ’ οσπίτ’ (προν τον Γερίκαν) έχ̌ε καλήν υγείαν! ΓΕΩΡΙΚΑΣ: Ντε, σο καλόν δεβάτενε και μα την Παναγίαν θα κλέφτ’ ατεν, θα παίρ’ ατεν και σα βουνά εβγαίνω (προς την Παρθέναν) ρίζα μ’, Παρθένα σο καλόν, το ψ̌όπο σ’ να κερδαίνω!
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αγάπ’ς | αγάπης | ||
| αδά | εδώ | ||
| αέτσ’ | έτσι | ||
| αηλί | αλίμονο | ἀ- + μεσαιωνική ελληνική ἠλί < εβραϊκά אל (θεός) | |
| άκλερον | άκληρο, φτωχό, δύστυχο, ταλαίπωρο | ||
| άκλερος | άκληρος, φτωχός, δύστυχος, ταλαίπωρος | ||
| αλατένιον | από έλατο | ||
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| απολέκα | εγκατέλειπα, άφηνα | ἀπολύω | |
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ας σ’ | (ας σου) από του, από τότε που/αφότου, (ας σο) από το/τα | ||
| ατεν | αυτήν | ||
| α̤τεν | αυτήν | ||
| έ͜εις | έχεις | ||
| ελέπ’ς | βλέπεις | ||
| ελέπω | βλέπω | ||
| εμόν | δικός/ή/ό μου | ἐμοῦ | |
| έν’ | είναι | ||
| ένι | είναι | ||
| εντρέπεσαι | ντρέπεσαι | ||
| έτονε | ήταν | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κερδαίνω | κερδίζω | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλέφτ’ | κλέβω/ει | ||
| κουρπάνι | θυσία | kurban/ḳurbān | |
| μάισσα | μάγισσα | ||
| μετ’ | μαζί με (με αιτιατική), με (τρόπος) | ||
| ν’ αηλί | αλίμονο | μεσαιων. ελλ. ἀλί<ἀ- + ἠλί (εβραϊκά אל)= θεός | |
| ξάι | καθόλου | ||
| ομμάτα̤ | μάτια | ||
| οσπίτ’ | σπίτι | hospitium<hospes | |
| παίρ’ | παίρνω/ει | ||
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| τιδέν | τίποτα | ||
| τίναν | ποιον/α | ||
| τρώγ’ | τρώω | ||
| τσ̌αζού | μάγισσα, δόλια γυναίκα, ανακατώστρα | cazû (οθωμ.περιόδου)<cadı/cādū | |
| χάσαι | χάνεσαι | ||
| ψ̌όπο | ψυχούλα |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αγάπ’ς | αγάπης | ||
| αδά | εδώ | ||
| αέτσ’ | έτσι | ||
| αηλί | αλίμονο | ἀ- + μεσαιωνική ελληνική ἠλί < εβραϊκά אל (θεός) | |
| άκλερον | άκληρο, φτωχό, δύστυχο, ταλαίπωρο | ||
| άκλερος | άκληρος, φτωχός, δύστυχος, ταλαίπωρος | ||
| αλατένιον | από έλατο | ||
| άμον | σαν, όπως, καθώς | ἅμα | |
| απολέκα | εγκατέλειπα, άφηνα | ἀπολύω | |
| αρ’ | εισάγει ή τονίζει πρόταση με ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις: λοιπόν, άρα, έτσι, επομένως, δηλαδή, τέλος πάντων, τώρα, άντε, με χροιά παρότρυνσης ή επίγνωσης, όπως το τουρκ. ha | ἄρα | |
| ας σ’ | (ας σου) από του, από τότε που/αφότου, (ας σο) από το/τα | ||
| ατεν | αυτήν | ||
| α̤τεν | αυτήν | ||
| έ͜εις | έχεις | ||
| ελέπ’ς | βλέπεις | ||
| ελέπω | βλέπω | ||
| εμόν | δικός/ή/ό μου | ἐμοῦ | |
| έν’ | είναι | ||
| ένι | είναι | ||
| εντρέπεσαι | ντρέπεσαι | ||
| έτονε | ήταν | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κερδαίνω | κερδίζω | ||
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλέφτ’ | κλέβω/ει | ||
| κουρπάνι | θυσία | kurban/ḳurbān | |
| μάισσα | μάγισσα | ||
| μετ’ | μαζί με (με αιτιατική), με (τρόπος) | ||
| ν’ αηλί | αλίμονο | μεσαιων. ελλ. ἀλί<ἀ- + ἠλί (εβραϊκά אל)= θεός | |
| ξάι | καθόλου | ||
| ομμάτα̤ | μάτια | ||
| οσπίτ’ | σπίτι | hospitium<hospes | |
| παίρ’ | παίρνω/ει | ||
| πολλά | (επίθ.) πολλά, (επίρρ.) πολύ | ||
| τιδέν | τίποτα | ||
| τίναν | ποιον/α | ||
| τρώγ’ | τρώω | ||
| τσ̌αζού | μάγισσα, δόλια γυναίκα, ανακατώστρα | cazû (οθωμ.περιόδου)<cadı/cādū | |
| χάσαι | χάνεσαι | ||
| ψ̌όπο | ψυχούλα |
