Ποντιακός Στίχος

Προβολή Τραγουδιού

Πρόλογος «Η σφαγή των νηπίων της Σάντας»

Πόντος, δικαίωμα στη μνήμηΠόντος, δικαίωμα στη μνήμη

Στιχουργοί: Παραδοσιακό

Συνθέτες: Παραδοσιακό

Καλλιτέχνες: Δημήτρης Πιπερίδης, Τάκης Βαμβακίδης


Έναν μαύρον ημέραν εκούιξεν εις απέσ’ σο σπέλ’: «Οι μανάδες ντο έχ’νε μικρά μωρά να εβγαίν’νε οξ̌ουκά ας σο σπέλ’». Ο Ευκλείδης κάτ’ έν’ να λέει ατ’ς. Έβγεσα. Καμίαν να μη επροφτάνα κι εβγαίν’να. Ετοπλαεύταν όλ’ εκεί. Πόσοι νομάτ’ έμ’νες, ’κι θυμούμαι. Έρθαν ούλ’ οι τρανοί. Ο Ευκλείδης στεναχωρημένος με το κιφάλ’ αφκά κατεβασμένον. Εμπενεσέβε το «βούι-βούι». Κάποιον κακόν εύρε μας ξαν έλεγα εγώ εμέν.

-Επέραμε έναν βαρύν απόφασην, είπεν, και θέλουμε ν’ ακούτε ατο κι εσείς και ν’ αποφασίζετε για το καλόν τη χωρί’. Οι Τουρκάντ’ εγομώθαν σ’ ορμάνι͜α και πολλά ’κι θά ’πορούμε να στέκομε απέσ’ σο σπέλ’. Πρέπ’ να φεύομε κι απόθεν επορούμε να φεύομε έν’ μανάχον το ποτάμ’. Ατό θα γίνεται απέσ’ ση νύχταν. Αν κουβαλούμε τα μωρά μετ’ εμάς ατά θα κλαίγ’νε και θα παίρ’νε χαπέρ’ οι Τουρκάντ’ και καν’νάν ’κι θ’ αφήν’νε με την ψ̌ην. Αν σπάζομε τα μωρά θα γουρταρεύκουμες ούλ’.

-Ντό ακούν τ’ ωτία μ’; -’μώ σε, ’μώ σε ντό ακούν τ’ ωτία μ’; Ντό είν’ ατά ντο λέγ’νε; 

-Παλαλωσύνι͜ας... ο Σπυριδόπουλον εσ’κώθεν... Εμέν είπε σπάξτε με, το παιδί μ’ ’κι δίγ’ ατο!

Κλαίμε, κλαίμε, βαρκίζομε. Ατό ’κι γίνεται. 

-Ελένε, είπανε με, εσύ θ’ αποφασί͜εις για το παιδί σ’ και για τον άντρα σ’!

Εχάσα τ’ αχούλι μ’, ’κ’ επόρεσα να καλατσ̌εύω. Τρέχω αφκά σ’ ορμίν, τρέχω, κλαίγω, βαρκίζω.
Θεέ μ’, Θεέ μ’, ντό κακόν έν’ τ’ εύρε μας! Πόσον εστάθα εκεί αφκά ’κ’ εξέρω. Έρθεν η Αποστολίδιβα η Σοφία εύρε με. Εφτουλίγουμ’νε. Ετσερίεν η καρδία μ’. Επήρε με, εσ’κώθαμε κι εκλώσταμε σο σπέλ’. Ο Αριστείδης χαπέρ’ ’κ’ επέρεν. Εκαίγουτον ας σον πυρετόν. Επέρα το μωρό σην εγκάλι͜α μ’ να βυζαλίζ’ ατο. Σπίγγω, τερώ -γ- ατο απέσ’ σ’ ομμάτι͜α και λέγω εγώ εμέν «Όχι, ’κ’ επορώ να δίγ’ ατο». Ετέρεσα τον Αριστείδην μίαν κι αλλομίαν κι εβάρκιξα «Θεέ μ’, ’κ’ επορώ! Βοήθα με. Ποίον κλαδίν να ευτάγω γουρπάν’; ’κ’ επορώ». Ελιγώθα κι επέμ’να.

Όταν έρθα σα συγκαλά μ’ εκλώστα ετέρεσα τον Αριστείδην. Έτον σο γιάνι μ’ ο Αριστείδης ὰμα το μωρόν πουθέν ’κ’ έτον. Βαρκίζω, κλαίγω, γελώ και βαρκίζω. Κουίζω, τρέχω οξ̌ουκά ας σο σπέλ’...’Κ’ επρόφτασα! ’Μώ την πίστη σ’! Ή εγώ εζάντυνα ή έσπαξαν το μωρόν! Έσπαξαν το μωρόν! Ν’ αηλί εμέν! Εχάσα το μωρό μ’! Κλαίγω, φτουλίγουμαι και παρακαλώ τον Θεόν γιατί ’κ’ επαίρ’νεν εμένα; Ντό κακόν εποίκα ’Τον κι ατόσον πολλά βασανίζ’ με;
Γλωσσάρι
ΚείμενοΕπεξήγησηΕτυμ. ΡίζαΠροέλευση
αηλίαλίμονο ἀ- + μεσαιωνική ελληνική ἠλί < εβραϊκά אל (θεός)
αλλομίανάλλη μια φορά
ὰμααλλά ama/ammā
απέσ’μέσα
απόθεναπό που, από όπου
ατάαυτά
ατόσοντόσο
ατ’ςαυτής, της
αφήν’νεαφήνουν
αφκάκάτω
αχούλιμυαλό akıl/ʿaḳl
βαρκίζωκραυγάζω, θρηνώ γοερά
βυζαλίζ’θηλάζω/ει
γιάνιπλάι, πλευρό yan
γουρπάν’θυσία kurban/ḳurbān
δίγ’δίνω
εβάρκιξακραύγασα, θρήνησα γοερά
εβγαίν’νεβγαίνουν
εγκάλι͜ααγκαλιά
εγομώθανγέμισαν
εζάντυνατρελάθηκα
είν’είναι (για πληθ.)
εκλώσταγύρισα, επέστρεψα
εκλώσταμεγυρίσαμε, επιστρέψαμε
εκούιξενφώναξε, λάλησε, κάλεσε κπ ονομαστικά
ελιγώθαχάνω τις αισθήσεις μου, λιποθυμώ
έμ’νεςήμασταν
έν’είναι
επαίρ’νενέπαιρνε
επέμ’νααπόμεινα
επέραπήρα
επέραμεπήραμε
επέρενπήρε
εποίκαέκανα, έφτιαξα ποιέω-ῶ
επόρεσαμπόρεσα
επορούμεμπορούμε
επορώμπορώ
έρθαήρθα
έρθανήρθαν
έρθενήρθε
εσ’κώθενσηκώθηκε
έσπαξανέσφαξαν
εστάθαστάθηκα
ετέρεσακοίταξα
έτονήταν
ετοπλαεύτανμαζεύτηκαν, συγκεντρώθηκαν toplamak
ετσερίενσκίστηκε
εύρεβρήκε
ευτάγωκάνω, φτιάχνω εὐθειάζω
έχ’νεέχουνε
θυμούμαιθυμάμαι
’κ’δεν οὐκί<οὐχί
καλατσ̌εύωμιλάω, συνομιλώ, συζητώ keleci=καλός λόγος (Παλαιά Τουρκική Ανατολίας)
καμίανποτέ
καν’νάνκανέναν
’κιδεν οὐκί<οὐχί
κιφάλ’κεφάλι
κλαίγ’νεκλαίνε
κουίζωφωνάζω, λαλώ, καλώ κπ ονομαστικά
λέγ’νελένε
μανάχον(ο) μοναχός, (επίρρ.) μόνο/μοναχά
μετ’μαζί με (με αιτιατική), με (τρόπος)
μίανμια φορά
’μώ(επιφ.) εκδήλωση έκπληξης, θαυμασμού ή δυσφορίας, βρε! σε καλό σου! γαμώ
ν’ αηλίαλίμονο μεσαιων. ελλ. ἀλί<ἀ- + ἠλί (εβραϊκά אל)= θεός
νομάτ’άνθρωποι
ξανπάλι, ξανά
όλ’όλοι/α
ομμάτι͜αμάτια
οξ̌ουκάέξω
ορμάνι͜αδάση orman
ορμίνρυάκι, ρεματιά
ούλ’όλοι
παίρ’νεπαίρνουν
πολλάπολλά (επίθ.), πολύ (επίρ.)
πουθένπουθενά
σπάζομεσφάζουμε
σπίγγωσφίγγω
στέκομεστέκουμε
τερώκοιτώ
’τοναυτόν
τουρκάντ’Τούρκοι
φεύομεφεύγουμε
χαπέρ’είδηση, νέο haber/ḫaber
χωρί’χωριού
ψ̌ηνψυχή
ωτίααυτιά

Ποντιακός Στίχος - Pontian Lyrics 2024

Τραγούδια: 8001 | Albums/Singles: 1225 | Συντελεστές: 1599 | Λήμματα: 13743
Επικοινωνία: infoDUMMY@pontianlyrics.gr