Ο ήλεν πάει ση μάναν ατ’
κλαιμένος, λυπεμένος
Σκαμνίζ’ ατον ’κι κάθεται,
στρώνει ’κ’ αποκουμβίζει
Και ντ’ έπαθες, ναι ήλε μου,
κ’ έρχ̌εσαι λυπεμένος;
Σκαμνίζω σε ’κι κάθεσαι,
στρώνω σε ’κι ακουμβίζεις
Άφ’ς-ι με, μάνα, άφ’ς-ι με,
ν’ αϊλί ντ’ είδαν τ’ ομμάτι͜α μ’!
’Σ σα πόλεις ούλα̤ σφάγουνταν,
πρόβατα και αρνόπα
Και ’ς σην Κωνσταντινούπολιν
σφάζουν τα παλληκάρα̤
Κι έσφαξαν έναν παιδίν,
η μάν’ αθε άλλο ’κ’ είχ̌εν
Τη γούλαν ατ’ μεσόκοψαν
κι ατός επαρακάλ’νεν
Επαρακάλ’νεν κι έλεγεν:
τα άρματα μ’ επάρ’τεν
Επάρ’τε οπίσ’ και τ’ άρματα μ’,
μη θάφκουνταν σο αίμαν
Ελέπ’ α̤τα η μάνα μου
κι ατέ ανακατούται
Ήλε μ’, ντ’ έτον το φόρ’μαν ατ’,
ντό έτον η χτισ̌ώνα τ’;
Λαχόρ’ ζωνάρ’ ’ς ση γούλαν ατ’,
τσ̌εσ̌νίν πιλπίλ ’ς σα μὲσα τ’
Αγγελικόν το σχήμαν ατ’,
ξανθός και ρωμαλέος| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλευση |
|---|---|---|---|
| αθε | (αντων. γ’ προσώπ.) του/της | από το ομηρικό έθεν (< ε + επίθημα -θεν, πρβλ. εμέθεν, σέθεν). Η ψίλωση έθεν > εθε προτιμήθηκε για ομοιομορφία με τους τύπους που αρχίζουν από α- | |
| αϊλί | αλίμονο!, συμφορά! | ||
| ακουμβίζεις | κατακλίνεσαι, ξαπλώνεις στο ακούβιτο για να γευματίσεις, «κάθεσαι στο τραπέζι» | accumbo | |
| άρματα | όπλα | armum | |
| αρνόπα | αρνάκια | ||
| ατέ | αυτή | ||
| ατός | αυτός | ||
| άφ’ς | (προστ.) άφησε | ||
| γούλαν | λαιμό | gula | |
| ελέπ’ | βλέπει/βλέπω | ||
| επαρακάλ’νεν | παρακαλούσε | ||
| επάρ’τε | πάρτε | ||
| επάρ’τεν | πάρτε | ||
| έτον | ήταν | ||
| ζωνάρ’ | ζώνη | ||
| ήλεν | ήλιος/ήλιο | ||
| θάφκουνταν | θάβονται | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλαιμένος | κλαμένος | ||
| λαχόρ’ | πολυτελής γυναικεία ζώνη | ||
| μὲσα | (τα) η μέση | ||
| ν’ αϊλί | αλίμονο!, συμφορά! | ||
| ομμάτι͜α | μάτια | ||
| οπίσ’ | πίσω | ||
| ούλα̤ | όλα | ||
| παλληκάρα̤ | παλληκάρια | παλληκάριον<πάλληξ, πάλλαξ | |
| ’ς | (ας) από | ||
| τσ̌εσ̌νίν | γεύση, δείγμα, ιδιαιτερότητα, ποικιλία | çeşni/çāşnī | |
| χτισ̌ώνα | οικοδόμημα, σχέδιο κτιρίου, μεταφ. σωματική διάπλαση |
| Κείμενο | Επεξήγηση | Ετυμ. Ρίζα | Προέλ. |
|---|---|---|---|
| αθε | (αντων. γ’ προσώπ.) του/της | από το ομηρικό έθεν (< ε + επίθημα -θεν, πρβλ. εμέθεν, σέθεν). Η ψίλωση έθεν > εθε προτιμήθηκε για ομοιομορφία με τους τύπους που αρχίζουν από α- | |
| αϊλί | αλίμονο!, συμφορά! | ||
| ακουμβίζεις | κατακλίνεσαι, ξαπλώνεις στο ακούβιτο για να γευματίσεις, «κάθεσαι στο τραπέζι» | accumbo | |
| άρματα | όπλα | armum | |
| αρνόπα | αρνάκια | ||
| ατέ | αυτή | ||
| ατός | αυτός | ||
| άφ’ς | (προστ.) άφησε | ||
| γούλαν | λαιμό | gula | |
| ελέπ’ | βλέπει/βλέπω | ||
| επαρακάλ’νεν | παρακαλούσε | ||
| επάρ’τε | πάρτε | ||
| επάρ’τεν | πάρτε | ||
| έτον | ήταν | ||
| ζωνάρ’ | ζώνη | ||
| ήλεν | ήλιος/ήλιο | ||
| θάφκουνταν | θάβονται | ||
| ’κ’ | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| ’κι | δεν | οὐκί<οὐχί | |
| κλαιμένος | κλαμένος | ||
| λαχόρ’ | πολυτελής γυναικεία ζώνη | ||
| μὲσα | (τα) η μέση | ||
| ν’ αϊλί | αλίμονο!, συμφορά! | ||
| ομμάτι͜α | μάτια | ||
| οπίσ’ | πίσω | ||
| ούλα̤ | όλα | ||
| παλληκάρα̤ | παλληκάρια | παλληκάριον<πάλληξ, πάλλαξ | |
| ’ς | (ας) από | ||
| τσ̌εσ̌νίν | γεύση, δείγμα, ιδιαιτερότητα, ποικιλία | çeşni/çāşnī | |
| χτισ̌ώνα | οικοδόμημα, σχέδιο κτιρίου, μεταφ. σωματική διάπλαση |
