Ποντιακός Στίχος

Προβολή Τραγουδιού

Έναν άστρεν εξήβεν

Σταύρης Πετρίδης - Ηχογράφηση του 1936

Στιχουργοί: Παραδοσιακό

Συνθέτες: Παραδοσιακό

Καλλιτέχνες: Σταύρης Πετρίδης


[Αχ!] Έναν άστρεν εξήβεν
σ’ Αρμανλού το χὰν’
Αλλ’ έναν κι άστρεν εξήβεν
σο Τεβέποϊν

Σοφίτσα μ’, έξ’ μ’ εβγαίνεις
και μη φαίνεσαι
Ελέπ’νε σε και τ’ άστρα
κι αρ’ μαραίνεσαι [γιαρ]

[Εχ!] Λισάφ’, άνοιξον [και] το τουλάπ’
[Έλα, έλα λέγω σε!]
Λισάφ’, άνοιξον το τουλάπ’
[Άι! Πουλί μ’, ξαν, αρνί μ’!]
και νώμα -ν- έναν μήλον
[Έλα, έλα λέγω σε!]
και νώμα έναν μήλον
[Κομμενόχρονε μ’! γιαρ]

Άνοιξον το παράθυρον,
[Όι! Πουλί μ’, ξαν, αρνί μ’!]
ας ελέπω τον ήλιον
[Ποδε-Ποδεδίζω σε!]
ας ελέπω τον ήλιον
[Κομμενόχρονε μ’! γιαρ]

[Έι] Σοφίτσα μ’, έξ’ μ’ εβγαίνεις
και μη φαίνεσαι
Ελέπ’νε σε και τ’ άστρα
ξαν, μαραίνεσαι
Ελέπ’νε σε και τ’ άστρα
και μαραίνεσαι [γιαρ]

Απ’ ουρανού χαρτίν έρθεν,
[Ωφ! πουλί μ’, ξαν, αρνί μ’!]
οφέτος θα γυρεύω
[Ποδε-ποδεδίζω σε!]
Οφέτος θα γυρεύω
[άι! σ̌κυλοκούταβον! γιαρ]
Γλωσσάρι
ΚείμενοΕπεξήγησηΕτυμ. ΡίζαΠροέλευση
άνοιξονάνοιξε (προστ.)
άστρενάστρο
γιαραγαπητός/ή/ό, αγάπη yâr
γυρεύωεπαιτώ, ζητιανεύω
ελέπ’νεβλέπουνε
ελέπωβλέπω
έξ’έξω ή ο αριθμός έξι
εξήβενβγήκε
έρθενήρθε
νώμαδώσε μου (προστ.)
ξανπάλι, ξανά
οφέτοςφέτος
ποδεδίζω(ενεργ. και μέση) χαίρομαι, απολαμβάνω, προσκυνώ από+δέδιν (<δείδω=φοβάμαι, ανησυχώ)
ποδεδίζω σενα σε χαρώ από+δέδιν (<δείδω=φοβάμαι, ανησυχώ)
Τεβέποϊνύψωμα στην περιοχή της Κρώμνης
χὰν’χάνι, πανδοχείο han/ḫān
Σημειώσεις
Ποντιακά Φύλλα Ιούλιος-Αύγουστος 1935 αρ. 17/18

Η Σοφίτσα
Συλλογή του Δ. Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτου)

Έναν άστρον εξήβεν σην Ανατολήν
Άλλ’ έναν κι άλλο εξήβεν σο Καρά-Καπάν
άλλ’ έναν κι άλλο εξήβεν σ’ Αρμαλού το Χάν’
κι άλλ’ έναν κι άλλο εξήβεν στο Ντεβέ-μπογιούν.
Σοφίτσα μ’ έξ’ μ’ εβγαίνης και μη φαίνεσαι
ελέπνε σε και τ’ άστρια και μαραίνεσαι
ελέπ’ σε και ο φέγγων και δειλαίνεσαι
ελέπ’ σε και ο ήλεν και ηλαίνεσαι
’λέπνε σε παλληκάρια και ζελεύνε σε

Ερμηνευτικαί σημειώσεις.
Η υπόθεσις του άσματος αυτού διεδραματίσθη περί τα τέλη του παρελθόντος αιώνος.
Η Σοφίτσα, κόρη εξαιρετικής καλλονής, εζούσε μαζί με τους φτωχούς γονείς της εις την ενορίαν Ποζ-τεπέ (Θεοσκεπάστου) της Τραπεζούντας και ήτο αρραβωνιασμένη με έναν νέον καλής οικογενείας. Ένας άλλος όμως νέος από την Κρώμνην, ο οποίος συνήντησε τυχαίως την Σοφίτσαν, την ερωτεύθηκεν τόσον πολύ, ώστε με την συγκατάθεσιν και τας παρακινήσεις των πατριωτών του απεφάσισε την απαγωγήν της.
Εις το ευτυχές τέλος της περιπετείας πολύ συνετέλεσεν η περιβοήτη "πουλουλοκαβαλκεύτρια" (προξενήτρα) Απτιάβα, η οποία προσποιούμενη την πτωχήν και φιλοξενούμενην εις τον Ποζ-τεπέν από τους γονείς της Σοφίτσας, διηυκόλυνε την απαγωγήν, ανοίξασα από μέσα την θύραν της οικίας.
 Έτσι η Σοφίτσα απήχθη μακρυά εις τα χάνια του "Αρμαλού" και από εκεί εις άλλους κρυψώνας. Την επομένην η μεν Απτιάβα εφιλοδωρήθη με πλούσιον ξυλοκόπημα, το δε συμβάν ανεφέρθη εις τας αρχάς και τον πλούσιον συμπέθερον, ο οποίος υπεσχέθη σεβαστόν χρηματικόν ποσόν εις εκείνον ο οποίος θα έσωζε την Σοφίτσαν από τα χέρια του απαγωγέως της. Η προσφορά αυτή εδελέασε πολλούς, οι οποίοι εξήλθον εις αναζήτησιν της απαχθείσης, αλλ’ ουδέν κατωρθώθη.
Την εποχήν αυτήν ακριβώς εστιχουργήθη το τραγούδι της Σοφίτσας.

*Θερμές ευχαριστίες στον φίλο Χρήστο Ακριτίδη (Μεσόβουνο Κοζάνης) για την ευγενική παραχώρηση των πηγών.

Ποντιακός Στίχος - Pontian Lyrics 2024

Τραγούδια: 8000 | Albums/Singles: 1231 | Συντελεστές: 1615 | Λήμματα: 13982
Επικοινωνία: infoDUMMY@pontianlyrics.gr